رسانه باید از «پخشکننده خبر» به «ناظر هوشمند» تغییر وضعیت دهد
به گفته او، ترکیب این دو تجربه، نگاه خبرنگار را از یک گزارشگر صرف به یک تحلیلگر مسائل منطقهای ارتقا میدهد تا بتواند استانداردهای ملی را در خدمت نیازهای بومی به کار گیرد.
پایگاه خبری داماهی در آستانه فرارسیدن هفته خبرنگار به سراغ زینب شکوه حسین آبادی، فعال رسانهای استان هرمزگان رفته گپ و گفتی را با او انجام داده است که در ادامه می آید.
داماهی: سرکار خانم شکوه، کارنامه شما از خبرنگاری در خبرگزاری تسنیم تا سردبیری فارس هرمزگان، مدیریت خبرگزاری رسا در استان، روزنامه دریای اندیشه و پایگاه خبری آداک و فعالیت امروز در سایت خبری هرمز و روزنامه دریا، مسیر متنوعی را نشان میدهد؛ این جابهجایی میان رسانههای محلی و خبرگزاریهای سراسری چه تجربهای به نگاه حرفهای شما افزوده است؟
شکوه: کار در خبرگزاریهای سراسری مانند تسنیم، فارس و رسا، به من «ساختارمند بودن» و «استانداردسازی» را آموخت؛ یعنی یاد گرفتم که خبر چگونه باید در بستری بزرگ و با رعایت سلسلهمراتب خبری مدیریت شود. اما فعالیت در رسانههای محلی و اختصاصی، به من «روح» بخشید. رسانه محلی یعنی لمس مستقیم نبض جامعه، یعنی شناخت دقیقتر دردها و نیازهایی که شاید در سطح ملی دیده نشود. این ترکیب، نگاه من را از یک «گزارشگر صرف» به یک «تحلیلگر مسائل منطقهای» تغییر داد؛ حالا میدانم چگونه یک اتفاق محلی را در ابعاد ملی تحلیل کنم و چگونه استانداردهای ملی را در خدمت نیازهای بومی به کار بگیرم.
داماهی: در این سالها، فضای رسانهای هرمزگان را از نظر کیفیت تولید محتوا، استقلال تحریریه، دسترسی به اطلاعات و توان مطالبهگری چگونه ارزیابی میکنید؟ مهمترین تغییر مثبت و جدیترین آسیب این فضا چیست؟
شکوه: فضای رسانهای هرمزگان در سالهای اخیر از نظر «تنوع رسانهای» رشد داشته، اما از نظر «کیفیت مطالبهگری» هنوز راه درازی در پیش است.
مهمترین تغییر مثبت را میتوان در دیجیتالی شدن و افزایش سرعت اطلاعرسانی و حضور فعالانه رسانهها در شبکههای اجتماعی دانست، پدیده «تولید محتوای سطحی» و غلبه روحیه بازنشر اخبار بیش از تولید گزارشهای تحلیلی نیز جدیترین آسیب حوزه رسانه است.
داماهی: تجربه سردبیری در خبرگزاری فارس هرمزگان چه تصویری از دشواریهای مدیریت تحریریه در استان به شما داد؟ یک سردبیر حرفهای چگونه باید میان سرعت انتشار، دقت خبر، جذابیت محتوا و اخلاق رسانهای توازن برقرار کند؟
شکوه: سردبیری در سطح استان، یعنی مدیریت «تضادها». سردبیر مدام بین نیاز به سرعت (برای حفظ مخاطب) و ضرورت دقت (برای حفظ اعتبار) در نوسان هست. یک سردبیر حرفهای نباید فقط «مدیر خبر» باشد، بلکه باید «نگهبان اخلاق» باشد. توازن زمانی برقرار میشود که ما به جای «اولین بودن»، به «درستترین بودن» تمرکز کنیم. سرعت بدون دقت، خودکشی رسانهای است و جذابیت بدون اخلاق، سقوط اعتبار. مدیریت تحریریه یعنی داشتن جرأت برای رد کردن خبرهای تایید نشده، حتی اگر ترند روز باشند.
داماهی: رسانههای محلی در هرمزگان تا چه اندازه توانستهاند از بازنشر خبرهای روابطعمومیها فاصله بگیرند و به تولید گزارش، گفتگوی چالشی و پیگیری مستمر مطالبات مردم برسند؟
شکوه: صادقانه بگویم، هنوز بخش بزرگی از رسانههای محلی در تله «خبرهای تأییدی» و بازنشر بیانیههای روابطعمومیها گرفتارند. این یک نوع «رکود فکری» است.
برای عبور از این مرحله، رسانه باید از نقش «پخشکننده» به نقش «ناظر» تغییر وضعیت دهد. رسانه محلی زمانی ارزش پیدا میکند که به جای بازنشر «چه گفتند»، به دنبال این باشد که «چه اتفاقی افتاده است».
داماهی: به نظر شما، مهمترین مسئلهای که امروز نیازمند یک مطالبهگری رسانهای جدی در هرمزگان است چیست؛ محرومیت و نابرابری منطقهای، محیط زیست، اشتغال، آموزش، مسکن، آسیبهای اجتماعی یا پاسخگویی مدیران؟
شکوه: اگرچه همه موضوعات حیاتی هستند، اما من معتقدم «پاسخگویی مدیران» ریشه بسیاری از مشکلات دیگر هستند. اگر سیستم پاسخگویی اصلاح شود، مسائل محیطزیستی، اشتغال و مسکن با پیگیری مستمر رسانهها و مسئولیتپذیری مدیران، سرعت بیشتری در حل شدن خواهند داشت. مطالبهگری باید از «بیان مشکل» به سمت «پیگیری راهکار» حرکت کند.
داماهی: شما هم در خبرگزاری های رسمی و هم در پایگاههای خبری محلی فعالیت داشتهاید؛ آیا رسانه شهرستانی و محلی در دسترسی به مدیران، اطلاعات و منابع رسمی با تبعیض مواجه است؟ برای کاهش این شکاف چه باید کرد؟
شکوه: بله، این یک واقعیت تلخ است. رسانههای محلی گاهی با سد «دسترسی محدود» یا «تعامل مشروط» مواجه میشوند. برای کاهش این شکاف، باید «شفافیت در اطلاعرسانی» به یک ضرورت اداری تبدیل شود. اگر رسانهها بتوانند از طریق نهادهای نظارتی و با تکیه بر قانون، حق دسترسی به اطلاعات را مطالبه کنند، این تبعیض کاهش مییابد. همچنین، ایجاد پلتفرمهای رسمی برای تعامل با رسانهها میتواند این فاصله را کم کند.
داماهی: با گسترش شبکههای اجتماعی و سرعت بالای انتشار خبر، اعتبار رسانه حرفهای چگونه حفظ میشود؟ خبرنگار در مواجهه با خبرهای تأییدنشده، فشار برای انتشار فوری و رقابت برای دیدهشدن چه وظیفهای دارد؟
شکوه: اعتبار، تنها دارایی یک رسانه است و اگر از دست برود، دیگر با هیچ بودجهای بازنمیگردد. خبرنگار امروز باید «فیلتر حقیقت» باشد. در مواجهه با فشار برای انتشار فوری، وظیفه خبرنگار، ایستادگی بر اصل «تأیید چندجانبه» است. ما باید به جامعه یاد بدهیم که «خبر تایید شده» ارزشمندتر از «خبر فوری اما مشکوک» است.
داماهی: در مقام مدیر روابطعمومی انجمن صنفی کارفرمایی مطبوعات و رسانههای استان هرمزگان، مهمترین دغدغه صنفی مدیران مسئول و فعالان رسانهای استان را چه میدانید؟
شکوه: مهمترین دغدغه، «تثبیت جایگاه شغلی و اقتصادی» است. فعالان رسانهای در هرمزگان با چالشهایی چون عدم ثبات درآمدی، نبود حمایتهای حقوقی و بیمهای، و در برخی موارد، عدم امنیت شغلی روبرو هستند. ما به دنبال این هستیم که رسانه از یک «فعالیت داوطلبانه یا نیمهحرفهای» به یک «حرفه با کرامت و امنیت» تبدیل شود.
داماهی: وضعیت بیمه، امنیت شغلی، دستمزد و حمایت حقوقی خبرنگاران و مدیران رسانه در هرمزگان را چگونه میبینید؟ تشکلهای صنفی برای عبور از حمایتهای مناسبتی و رسیدن به راهحلهای پایدار چه برنامهای باید دنبال کنند؟
شکوه: وضعیت فعلی برای بسیاری از فعالان رسانه در استان، نگرانکننده است. حمایتهای مناسبتی مانند تجلیلهای سالانه برای بقای رسانه کافی نیست. تشکلهای صنفی باید به سمت «مذاکره ساختارمند» با دولت و بخش خصوصی بروند تا قراردادهای منعطف و حمایتهای قانونی مانند بیمه تکمیلی و حمایت از حقوق معنوی خبرنگاران را به جای یک «هدیه»، به عنوان یک «حق» تثبیت کنند.
داماهی: روز خبرنگار هر سال با تجلیل و پیامهای رسمی همراه است؛ اما از نگاه شما، معیار یک حمایت واقعی از خبرنگار چیست؟ متولیان فرهنگی، دستگاههای اجرایی و صنایع بزرگ استان چه تعهد عملی در قبال رسانههای محلی دارند؟
شکوه: حمایت واقعی، زمانی است که خبرنگار در میدان پوشیدن لباس پوشش خبری، احساس امنیت کند؛ امنیت از نظر قانونی، اقتصادی و معنوی. متولیان و صنایع بزرگ باید درک کنند که رسانهها «شریک توسعه» هستند، نه صرفاً «ابزار تبلیغاتی». حمایت از رسانه یعنی سرمایهگذاری بر روی آموزش خبرنگاران و تسهیل فرآیند تولید محتوای باکیفیت.
داماهی: به عنوان خبرنگاری که تجربه کار در حوزههای مختلف خبری را دارد، مهمترین ضعف نسل تازهوارد رسانه را چه میدانید: ضعف مطالعه و تحلیل، کمبود مهارت گزارشنویسی، وابستگی به فضای مجازی یا فاصله با مسائل میدانی مردم؟
شکوه: بزرگترین ضعف نسل جدید، «کمبود مطالعه و تحلیل» است. نسل جدید در سرعت انتشار بسیار قوی است، اما ممکن است در «عمق گزارشنویسی» دچار ضعف است. وابستگی بیش از حد به فضای مجازی باعث شده که از «میدان» و «مردم» فاصله بگیرند. آنها به جای اینکه با مردم در کوچهها گفتگو کنند، در فضای مجازی با نظرات کاربران گفتگو میکنند.
داماهی: از سوی دیگر، پیشکسوتان و مدیران رسانه چه مسئولیتی در برابر خبرنگاران جوان دارند؟ آیا انتقال تجربه، آموزش تحریریه و ایجاد فرصت حرفهای برای نسل جدید به اندازه کافی جدی گرفته شده است؟
شکوه: پیشکسوتان نباید تنها در جایگاه «ستایششونده» باشند، بلکه باید «مربی» باشند. انتقال تجربه، یعنی باز کردن مسیرهای دشوار برای جوانان، نه فقط ارایه دادن قواعد نگارش. ایجاد «آکادمیهای کوچک تحریریه» و شبیهسازی محیط کار واقعی در رسانهها، مسئولیتی است که باید با جدیت دنبال شود.
داماهی: حضور و نقشآفرینی زنان در رسانههای هرمزگان را چگونه ارزیابی میکنید؟ خبرنگاران زن در مسیر فعالیت حرفهای، مدیریت رسانه و حضور در میدانهای خبری با چه محدودیتها یا فرصتهای ویژهای مواجهاند؟
شکوه: زنان در رسانههای هرمزگان حضور بسیار پررنگی دارند و در بسیاری از حوزهها، توانایی مدیریت و دقت بالاترشان، نقطه قوت است. با این حال، محدودیتهای فرهنگی یا چالشهای مربوط به «تعادل میان زندگی خانوادگی و کار میدانی» همچنان وجود دارد. فرصتها برای زنان در حوزههای اجتماعی، فرهنگی و تحلیلهای زنان بسیار زیاد است و ما باید برای تسهیل حضور فعالتر آنها در مدیریتهای ارشد رسانهای تلاش کنیم.
داماهی: اگر اختیار داشتید سه اقدام فوری برای ارتقای جایگاه رسانههای هرمزگان و بهبود وضعیت فعالان این حوزه در سال پیشرو اجرایی کنید، اولویتهای شما چه بود؟
شکوه: ایجاد مجمع رسانهای استان برای ایجاد همگرایی و داشتن یک صدای واحد در برابر چالشهای صنفی، راهاندازی مرکز آموزش تخصصی رسانه با تمرکز بر مهارتهای مدرن و ایجاد پروتکل تعامل با دستگاههای اجرایی برای تسهیل دسترسی شفاف و بدون تبعیض به اطلاعات، سه اقدام فوری برای ارتقای جایگاه رسانههای هرمزگان و بهبود وضعیت فعالان این حوزه را انجام میدادم.
داماهی: در آستانه ۱۷ مرداد، پیام شما به همکاران رسانهای، مدیران دستگاههای اجرایی و مخاطبانی که رسانه را محل طرح مطالبات خود میدانند، چیست؟
شکوه: به همکاران عرض میکنم که عزیزترین داراییتان، «اعتبار» شماست. در مسیر سرعت، دقت را فدای جذابیت نکنید. شما صدای کسانی هستید که شنیده نمیشوند.
پیامم به مدیران هم این است که رسانه را نه رقیب، بلکه همپیمان توسعه بدانید. پاسخگویی به رسانه، راهی برای بهبود عملکرد خودتان است.
اما پیامم به مخاطبان، اینکه رسانه را با نگاهی نقادانه و هوشمندانه دنبال کنید. قدرت شما در انتخاب منبع درست و حمایت از رسانههای بااصالت است.
در مجموع، بازتعریف جایگاه رسانه در هرمزگان، بیش از هر چیز به استقلال حرفهای، دسترسی عادلانه و آزاد به اطلاعات، آموزش مستمر خبرنگاران و تضمین امنیت شغلی آنان وابسته است؛ مؤلفههایی که بدون تحقق آنها، مطالبهگری به واکنشی مقطعی و اطلاعرسانی به بازنشر بیانیهها تقلیل مییابد.
رسانهای که اعتبار خود را با دقت، راستیآزمایی و پیگیری مستمر حفظ کند، نه در تقابل با توسعه، بلکه شریک واقعی آن است؛ شریکی که با انعکاس بیواسطه صدای مردم، نقد منصفانه عملکرد مدیران و مطالبه راهحل برای مسائل استان، مسیر پاسخگویی و اعتماد عمومی را هموار میکند.
لینک کوتاه: https://khabarnegaranvaresane.ir/?p=26036
About Author
