کدام خبرنگار را تحسین می کنید و چرا؟
یک لحظه به روزنامه نگارانی فکر کنيد که آنها را تحسین می کنید. آنها چه کسانی هستند، و شما چه چیزی را در وجود آنها تحسین می کنید؟
شما احتمالا از میان روزنامه نگاران برجسته، چند نفر را به عنوان الگو انتخاب کرده اید. با اين همه شاید به کار بسیاری از خبرنگاران خرده می گيريد و معتقدید که می توانید بهتر از آنها کار کنید.
در هر حال می توانید با مطالعه سابقه کار روزنامه نگاران ديگر و خواندن آثار آنها چیزهای بسیاری بیاموزید. با دنبال کردن شیوه کار پیشروان این حرفه، به فکرها و الهام های بسیار تازه تری دست خواهید یافت.
آنها از چه شیوه ای استفاده میکنند که به نظر شما ارزشمند است؟ چطور می توانید موفقیت آنها را تکرار کنید؟
از چه چیزی در کار آنها خوشتان نمی آید؟ چطور می توانید از اشتباهاتی که آنها کرده اند بپرهیزید؟
آنها از چه چیز این حرفه خوششان می آید و در اين باره که کار روزنامه نگاری چگونه بايد انجام گيرد، چه نظری دارند؟
آیا خبرنگاران خوب، خبرنگار به دنیا میآیند یا خوب پرورش پیدا می کنند؟
همه خبرنگاران خوب بدون ترديد ويژگی هايی دارند که آموزش دادن آنها اگر غیر ممکن نباشد، سخت است. خبرنگاران خوب علاوه بر کیفیات دیگر، دارای این خصوصیات هستند:
کنجکاوند؛
پرسشگرند؛
تحلیلگرند؛
صادقند ؛
خوب ارتباط برقرار می کنند؛
خود را وقف کارشان می کنند؛
استقلال فکر دارند؛
توانایی تشخيص و جدا کردن اطلاعات مهم از غیر مهم را دارند؛
روشن و مختصر می نویسند.
فرض کنیم که شما این کیفیات را در خود سراغ دارید. خوب، آیا شما خود به خود این توانایی را دارید که به عنوان یک خبرنگار حرفه ای فعالیت کنید؟ معلوم است که نه. مهارت های تخصصی بی شماری وجود دارد که باید آنها را بیاموزید. این روند در سرتاسر دوران کاری شما ادامه پیدا خواهد کرد.
هدف این طرح و دوره آموزشی اين است که به شما کمک کند تا در این حرفه هیجان انگیز و پرچالش پیش بروید.
خبرنگاران تخصصی چه کسانی هستند و در کجا کار می کنند؟
بیشتر خبرنگاران به کارهای عمومی می پردازند و هرنوع خبر یا گزارشی تهیه می کنند. اما تعدادی از آنها در زمینه خاصی تخصص دارند؛ مانند:
سیاست (داخلی یا بین المللی)
جنايی یا حوادث
بهداشت
آموزش و پرورش
فرهنگ و هنر
بازرگانی و اقتصاد
ورزش
برخی از خبرنگاران، یک حوزه خاص جغرافیایی مانند یک کشور یا یک شهر را پوشش می دهند که به حوزه آنها مشهور است.
خبرنگاران تخصصی که زمینه یا حوزه خاصی را پوشش خبری می دهند، گزارشگر نیز نامیده می شوند.
خبرنگاران در سازمان های متعددی کار می کنند. تعداد اين سازمان ها پيوسته رو به افزايش بوده است. روزنامه نگاران مطبوعاتی با سازمان هايی از اين قبيل کار می کنند:
روزنامه ها، مجله ها و نشريات تخصصی
آژانس های خبری و اطلاع رسانی
دفاتر مطبوعاتی و روابط عمومی
سایت ها یا پایگاه های اینترنتی
دیگر روزنامه نگاران با سازمان های ديگری از این قبیل کار می کنند:
ایستگاه های رادیویی
ایستگاه های تلویزیونی
سرویس های متنی تلویزیونی
و موسسه های تهیه عکس های خبری
هر رسانه يا سازمانی که روزنامه نگاری را استخدام می کند، از او انتظار دارد که درک درستی از مخاطبان، يعنی خوانندگان، شنوندگان و بينندگان آن رسانه يا سازمان داشته باشد.
آنچه برای مخاطبان ميانسال و خانواده ها مناسب است، معمولا به کار نوجوانان نمی آيد؛ زيرا بزرگسالان معمولا نگران کار، مسکن، تحصيل فرزندان و مراقبت از سالخوردگان هستند، در حالی که نوجوانان ممکن است تنها به فکر آخرين موسيقی های پاپ و تازه ترين ستارگان موسيقی باشند.
خبرنگاران موفق، نيازهای مخاطبان مختلف را درک می کنند و در پی برآورده کردن اين نيازها از راه های مناسب هستند.
خبر را به منبع آن نسبت دهید
منابع خود را تا جايی که امکان دارد معرفی کنيد و در متن خبر خود از آنها نامببريد:
“شاهدان عینی می گویند که هواپیما پس از بلند شدن از زمین به شدت به سمت چپ منحرف شد.”
“مقام های پلیس می گویند که ده هزار نفر در تظاهرات شرکت داشتند، اما سازمان دهندگان تظاهرات می گویند تعداد شرکت کنندگان بیشتر بوده است.”
“خبرگزاری فرانسه گزارش داده که گمان می رود بیش از ده نفر کشته شده باشند.”
این کار “نسبت دادن” خوانده می شود و نشان می دهد که شما اطلاعات، شایعه یا نظر را به عنوان واقعیت محض عرضه نمی کنید. خوانندگان، بینندگان یا شنوندگان شما خود تصمیم می گیرند که این اطلاعات را بپذیرند یا نپذیرند.
کدام اطلاعات را باید با ذکر منبع بیاوریم؟ باید منبع هر گفتهای را ذکر کنید مگر آن که:
- آن اطلاعات موثق (Established information) باشد (مثلا نتیجه بازی فوتبال دو تیم که نیازی نیست آن را از زبان مربی تیم یا رییس ورزشگاه ذکر کنید، یا بمباران هستهای ژاپن در پایان جنگ جهانی دوم).
- آن اطلاعات به طور کامل در دسترس عموم باشد، مثل مدارکی که در دادگاههای علنی مطرح میشود.
- وقتی که خود گزارشگر یا عکاس موسسه خبری در صحنه باشد. مثلا به چشم خودش دیده باشد که پلیس تظاهرکنندهها را کتک زده است.
همچنین نیازی ندارید منبع اطلاعات بدیهی را ذکر کنید؛ یک تحلیلگر نظامی گفت: «انهدام نیمی از ارتش رم اتفاق بسیار بدی است.»
چرا کار خبرنگاران مهم است؟
رسانه منصف و آزاد و مستقل، نيروی قدرتمندی است. همين نکته، زيربنای کار آينده شما و همه آن چيزهايی است که برای اين حرفه فرا می گيريد.
وظيفه خبرنگار اين است که مراقب کسانی باشد که در قدرت هستند: از آنها سوال کند و اطمينان يابد که صاحبان قدرت، از قدرت خود به درستی و در جهت تامين منافع عمومی استفاده می کنند.
برخی از مردم از رسانه ها به عنوان رکن چهارم جامعه دموکراتيک ياد می کنند و آن را شبيه قوای مجريه، مقننه و قضاييه می دانند. در اين گفته عنصری از حقيقت نهفته است. در يک کشور امروزی، رسانه ها ابزار لازم برای بازرسی و ايجاد توازن را نيز فراهم می آورند.
کلمه “ميديا” به معنای “رسانه ها” از زبان لاتين مشتق شده و به معنی واسط يا چيزی است که بين دو چيز ديگر قرار دارد. رسانه بين مقامات و توده مردم جای دارد و واسط بين آنهاست. از اين نظر، لازم نيست که يکی از دو طرف حتما در موضع قدرت باشد. رسانه می تواند واسطه ای باشد بين هرکسی که حرفی برای گفتن دارد و همه کسانی که آن سخن را می شنوند يا می خوانند. روزنامه نگاران به توده مردم اطلاع می رسانند و نظرات مردم را به کسانی که در راس قدرت قرار دارند منتقل می کنند.
دانايی، توانايی است؛ اگر مردم به خوبی مطلع شوند و به آگاهی دست يابند، می توانند صاحب قدرت شوند. اگر مردم از تغييراتی که بر زندگی آنها اثر خواهد گذاشت با خبر باشند، برای مواجهه با مشکلات در وضعيت بهتری خواهند بود. در يک نظام مبتنی بر آرای عمومی، دانستن اهميت ويژه ای دارد زيرا به رای دهندگان کمک می کند که در انتخابات دست به انتخاب آگاهانه بزنند.
خبرنگاری پرسشگرانه همچنين می تواند مانع فساد شود زيرا مفسدين از اينکه افشا شوند در هراس خواهند بود. اگر سياستمداران می خواهند اعتماد رای دهندگان را جلب کنند بايد شفاف و مسئولانه عمل کنند.
وسايل ارتباط جمعی دانايی را تکثير می کنند و در اختيار عموم قرار می دهند. آنچه تنها يک نفر می داند می تواند از طريق مطبوعات، راديو، تلويزيون و اينترنت به ميليون ها نفر ديگر منتقل شود. همين نکته، يکی از دلايل سنگينی مسئوليت خبرنگاران در انتقال صحيح اطلاعات است.
انجمن خبرنگاران حرفه ای آمريکا می گويد:
“آزادی مطبوعات بايد به عنوان حق جدايی ناپذير مردم در يک جامعه آزاد مورد حمايت قرار گيرد. آزادی مطبوعات با آزادی و مسئوليت بحث، سوال کردن و چالشگری نسبت به حکومت و نهادهای عمومی و خصوصی همراه است. خبرنگاران هم از حق ابراز عقايد کمتر شناخته شده برخوردارند و هم از مزيت همراهی با اکثريت.”
تعجب آور نيست که توده مردم ارزش زيادی برای اخبار قابل اعتماد قائل هستند. کلام مکتوب قدرت خاصی دارد زيرا از کلام الکترونيک ماندنی تر است. مثلا هرچند روزنامه ها در مقايسه با ديگر وسايل ارتباط جمعی به تعداد کمتری از مردم می رسند، در مقابل خوانندگان آنها شامل تعداد زيادی از افراد تصميم گيرنده و شکل دهنده به افکار عمومی و مخاطبانی است که آگهی دهندگان به دنبال آنها هستند. اغلب، مطبوعات هستند که با برجسته نمايی رويدادها و موضوعات خاص، دستورکار خبری راديو وتلويزيون ها را هم تعيين می کنند.
گزارش خبرگزاریها را ارزیابی کنید
تحريريه بسياری از رسانه ها، اتکای زیادی به اطلاعاتی دارند که ازسوی خبرگزاری ها تهیه می شود.
قابل اطمينان بودن گزارش های خبرگزاری ها بستگی به خبرگزاری، دفترمحلی آن و خبرنگارش دارد. با گذشت زمان خود شما قادر خواهید شد که گزارش های قابل اعتماد را تشخیص دهید.
مقررات بی بی سی ایجاب می کند که هیچ گاه خبری بر اساس گزارش تنها یک خبرگزاری تهیه نشود مگر آنکه منبع متفاوت دومی آن را تايید کند.
به یاد داشته باشید که شایعه مثل برق همه جا می پيچد و باید متوجه اين نکته باشید که آيا منبع دوم شما واقعا اطلاعات جدیدی در اختيارتان قرار می دهد يا او هم دارد همان شايعه را پخش می کند. بعضی خبرگزاری ها ممکن است گزارشی را منتشر کنند که خودشان منبع آن نبوده اند یا آن را بررسی نکرده اند.
مخاطبان
شما برای تامين خبر، لشکری از پشتيبانان غیر فعال دارید که همان مخاطبان شما هستند. هر آنچه می توانید انجام دهید تا آنها را تشویق کنید موضوعاتی راکه در واقع خبرهای بالقوه هستند در اختیار شما بگذارند و در تهیه خبر به شما کمک کنند.
بعضی از روزنامه ها، به ویژه روزنامه های مردم پسند پرفروش، از خوانندگان خود می خواهند اطلاعاتی را که دارند در اختیار روزنامه بگذارند. در اين روزنامه ها، چند خبرنگار مسئول پاسخ دادن به این نوع تلفن ها هستند.
ممکن است تيراژ يک روزنامه تنها هزاران نسخه باشد، اما اين احتمال هم وجود دارد که بيش از يک نفر، هر نسخه فروخته شده را بخواند. به طور قطع از میان یک میلیون خواننده، چند نفری پیدا می شوند که خبر قابل انتشاری داشته باشند.
همیشه اطلاعاتی را که مردم در اختیارتان می گذارند از چند منبع دیگر هم وارسی کنيد تا بتوانيد صحت آن را تاييد کنيد. مخاطبان شما، خبرنگار نیستند و ممکن است از وقایع تعبیر درستی نداشته باشند.
مردم غالبا دوست دارند فکر کنند که روزنامه نگاران يا علاقه ای به گفته های آنان ندارند، يا خود از اخبار آگاهند، بنابراين بايد آنها را تشويق کنيد که با شما تماس بگيرند. برای چنين کاری به چند پيشنهاد زير فکر کنيد:
راه تماس گرفتن با تحريريه را ساده کنید؛
نشانی، شماره تلفن و نمابر (فکس) و ای میل تحريريه را مرتب اعلام کنید؛
مطمئن شوید که اطلاعات داده شده بررسی و در صورت لزوم دنبال می شود؛
آگهی کنید که شماره تلفن ویژه ای را در تحريريه به دریافت خبرهای داغ اختصاص داده اید؛
مطمئن شوید وقتی کسی در تحريريه نیست، پیامگیر تلفن فعال است؛
برای کسانی که خبرشان قبول می شود دستمزد یا پاداش مختصری در نظر بگیرید، یا جايزه ای تعيين کنيد که هرماه به کسی اهدا شود که بهترین خبر را به شما داده است؛
در هر ناحيه يا منطقه، به یک نفر عنوان “خبرنگار محلی” بدهید و از او بخواهید که مطمئن شود تمام اخبار آن منطقه به دست شما میرسد؛
برای مخاطبان روشن کنید که همه اطلاعاتی را که مردم در اختيار شما قرار می دهند، مطالعه و بررسی خواهيد کرد.
اگر اتفاق غیرمعمولی بیفتد، رسانهها میتوانند از مخاطبان خود که در محل حضور داشتهاند بخواهند آنچه را مشاهده کردهاند در اختیار آن رسانه بگذارند.
تمام این روش ها و ابتکارات، تاکيدی است بر اين پيام که رسانه شما برای نظر و اطلاعات مردم ارزش قائل است. این امر در عين حال به شما امکان می دهد که در مورد آنچه مردم واقعا می خواهند بدانند، حساسیت بیشتری به خرج دهید.
منبع: مرکز خبرنگاران افغانستان
About Author
