گزارش نویسی در مطبوعات – 2
انواع گزارش:
تقسيمبنديهاي مختلفي براي انواع گزارش پيشنهاد شده است، اما بهخاطر داشته باشيد كه به دليل نزديكي و مشابهتهاي شکل های گوناگون گزارش، نميتوان انواع مختلف گزارش را بهطور كامل از هم مجزا كرد و تفكيك و جداسازي قطعي آنها تا حدودي ناممكن است.
گزارش از نظر موضوع و همچنین فاصله رویداد تا تهیه گزارش، تنوع عنوان می یابد. برخی گزارش ها در زمان کوتاهی پس از وقوع رویداد امکان تهیه می یابد و برخی گزارش ها با وقوع خبر، گاه تا مدت ها صرف تهیه اطلاعات آن می شود تا بتوان آنرا نوشت. مانند گزارش های خبری با فاصله کم از زمان وقوع رویداد وگزارش های تحقیقی با زمان نسبتا طولانی پس از وقوع رویداد و گزارش های علمی، تخصصی و آماری.
از نظر موضوع هم گزارش ها با یکدیگر تفاوت پیدا می کنند. نظیر گزارش از مکان، گزارش از شخص، سفرنامه (گزارش از سفر). گزارش از رویداد هنری و سرگذشت افراد سرشناس که نگارش آن بخش هایی از تاریخ سیاسی، اجتماعی و هنری یک دوره را در بر می گیرد و به روشن برخی نکات تاریک کمک یا ماجراهای مکتوم (پنهان شده) را بازگو می کند.
گزارش های خبری:
گزارش خبری، تشریح، توصیف و توضیح یک رویداد خبری است که گزارشگر با دستمایه خبر به جزئیات آن می پردازد و اطلاعات تازه را با شیوه ای توصیفی ارائه می دهد و حس کنجکاوی مخاطب را که با خواند خبر ارضا نشده و پرسش هایی برجای گذاشته، اقناع می کند.
گزارشهاي خبري معمولاً گزارش وقايع و رخدادهاي نظير تحولات اجتماعي روز، رويدادهاي فرهنگي، اقتصادي و سياسي، حوادث و بلاياي طبيعي را شامل ميشود و گزارشگر با بهرهگيري از مجموع اخبار مربوط به رويداد، گردآوري مطالب از منابع گوناگون و مصاحبه با افراد مختلف از جمله مردم، مسئولان و كارشناسان، گزارش را تدوين ميكند.
گزارش خبري در پي وقوع رويداد به منظور تعيين و تشريح چگونگي وقوع رخداد و پيامدها و آثار واقعه و احياناً ريشهها و علل وقوع آن تهيه ميشود.
تشریح و توصیف خبر، مهمترین رکن در گزارش نویسی است و حجم گزارش نیز بستگی مستقیم به موضوع گزارش دارد؛ اما نباید تصور کرد که الزاما گزارش ها باید طولانی باشند.
عنصر زمان يكي از مهمترين ويژگيها در گزارش خبري است و قاعدتاً اين دسته از گزارشها از ارزش خبری تازگي برخوردار است. از اين رو، تهيه گزارش خبري نيازمند سرعت در جمعآوري اطلاعات و تدوين آن است.
در گزارش خبري، گزارشگر در پي پاسخگويي به سؤالات جامعه و مخاطبان در ارتباط با رويدادي برميآيد كه به تازگي اتفاق افتاده و اخبار آن قبلاً منتشر شده يا اتفاقات جديدي در ارتباط با آن رويداد در حال وقوع است.
رسانههاي جمعي به منظور پاسخگويي به نيازهاي مخاطبان و براي دريافت اطلاعات بيشتر از زواياي مختلف يك رويداد و ارضاي حس كنجكاوي آنان به درج گزارشهاي خبري روي ميآورند و به اين خواسته مخاطبان خود پاسخ ميدهند. طبعاً گزارشگران براي تهيه چنين گزارشي بايد درك درستي از رويداد داشته باشند و قادر باشند با پردازش مطلب، جوانب مختلف آن را براي مخاطبان بازگو كنند.
نمونه (۱):
در خيابانهاي تاريك صداي گلوله مي پيچد . نفربرهاي ارتش در مقابل خانه هاي قديمي در بعضي محله ها توقف مي كنند. سربازان از آنها پياده مي شوند و صندوقهاي چوبي سنگين را از نفربرها بيرون مي آورند و با سلاحهاي خود تير هوايي شليك مي كنند . شليك گلوله ، آخرين احترام نظامي براي سربازان كشته شده در بغداد است.
شبها ارتش ، كشته شدگان را به خانواده هايشان تحويل مي دهد . آنها اميد وارند كه چشمان كنجكاو ، شاهد و تماشاگر انتقال و تحويل تابوتها نباشند .
به هنگام نبرد هاي اطراف شهر بندري و جنوبي بصره كاميونها در بعضي ازشبها در مقابل بيش از ۵۰۰ خانه توقف مي كردند و اجساد را تحويل مي دادند .
كاملا متفاوت با ايران ، مردم عراق اجازه ندارند عزاداري انجام دهند . حتي براي خانواده قرباني هم ممنوع است كه در تابوت را باز كنند .
به جهت اين كه به هنگام حمله ايران در منطقه بصره ، تلفات عراق به صورت قابل ملاحظه اي افزايش يافته بود . (طبق ارزيابي تا ۱۰ هزار كشته ) ارتش عراق از انتقال كشته هاي خود به پشت جبهه ها عاجز ماند .
بنابراين تاكسيها مجبور شدند اجساد را رايگان از كاميونهاي داراي سرد خانه كه در آنها بعضي از كشته ها قابل شناسايي نبوده و روي هم انباشته شده بودند ، مستقيما و با سرعت زياد به اقوام آنان تحويل دهند .
مدتهاست كه ديگر دولت عراق مثل سالهاي اول جنگ به خانواده ها براي هر كشته يك اتومبيل تويوتا نمي دهد . حتي اگر ماموران شهرباني (پليس شهري) نگاه خود را برمي گردانند . زماني كه بازماندگان كشته شدگان پرچم سياه نشان عزاداري را بر بالاي خانه ها نصب مي كنند ، اگرچه اين عمل ممنوع و با جريمه مالي همراه است …״
* گزارش اشپيگل (آلمان) مندرج در روزنامه كيهان (۲۱/۱۲/۱۳۶۵)
نمونه (۲):
پاريس – خبرنگار …
اولين تماس چرخهاي هواپيماي ۷۴۷ ״هما ״ بر باند فرودگاه ״ اورلي ״ پاريس لحظه وقوع حادثه اي بود كه مي توانست ۳۷۰ سرنشين هواپيما را به كام مرگ بفرستد . از لحظه اي كه چرخهاي هواپيما با زمين باران زده فرودگاه اورلي تماس پيدا مي كرد تا لحظه اي كه پرنده غول پيكر در انتهاي باند متوقف شد ، لحظات بيم و اميد ، دلهره و اضطراب دهها مسافر و خدمه هواپيما بود .
به گفته (نام ) مسئول برج مراقبت فروگاه اورلي : ״ هواپيما كه بر زمين نشست همچون پرنده تيرخورده اي يك بار به دور خود چرخيد و سپس به چپ و راست حركت كرد و پس از لحظاتي ، كه براي من و كاركنان برج مراقبت ، باور كردني نبود در انتهاي باند متوقف شد . خلبان مهارت خارق العاده اي از خود نشان داد . ״
خلبان ماجرا را بازگو مي كند
(نام ) خلبان چهل و هشت ساله هواپيماي ۷۴۷ جمهوري اسلامي ايران ״ هما ״ كه ۱۸ سال است تجربه پرواز دارد ، لحظا ت روز سه شنبه ساعت ۴۰ /۱۰ را به خاطر آورد :((وقتي برج مراقبت اجازه فرود و نشستن را داد ، هواپيما را از ميان ابرهاي متراكمي كه فضاي اورلي را پوشانده بود به سمت زمين هدايت كردم و چراغهاي باند را زير رگبار شديدي كه بر زمين اصابت مي كرد ، ديدم . همه چيزبا وجود بارندگي شديد به طور طبيعي پيش مي رفت ، اما هنگامي كه چرخ عقب هواپيما را بر باند نشاندم احساس كردم كه انتهاي هواپيما بر توده اي از يخ مي لغزد ، با تماس چرخهاي جلو ناگهان هواپيما به دور خود چرخيد . لغزندگي باند هواپيما را به چپ و راست مي كشاند و در اين لحظه ، فقط به انتهاي باند مي نگريستم تا ببينم چه فاصله و چه زماني براي توقف و كنترل كامل در اختيار دارم . سكان را محكم در دستهايم گرفته بودم و با كاستن تدريجي و آرام از سرعت هواپيما بر لغزندگي باند چيره شدم و با وجود تكانهاي شديد ، هواپيما را متوقف كردم . جان ۳۷۰ سرنشين در دستهاي من بود و بايد تمام تلاشم را بكار مي بردم )).
يكي از سرنشينان هواپيما كه خود را (نام) معرفي كرد گفت : ((من براي ديدار با فرزندم كه در پاريس مشغول به تحصيل است عازم فرانسه شدم . همه چيز به خوبي پيش مي رفت . اما هنگام فرود هواپيما ، ناگهان همه چيز به دوران افتاد ، هواپيما مثل كشتي كه بر امواج دريا سوار باشد به تلاطم افتاد . سكوت داخل هواپيما به همهمه و سپس به فرياد مسافران وحشت زده تبديل شد . مهمانداران سعي در آرام كردن آنان داشتند . از لحظه فرود تا لحظه توقف به مدت يك قرن به نظرم طولاني آمد و من در اين فكر بودم كه آيا پسرم را دوباره خواهم ديد ؟ هواپيما پس از توقف در محاصره ماوران آتش نشاني قرار گرفت . آمبولانس كمي دورتر مترصد كمك رساني بود . با باز شدن در هواپيما ، پلكان ويژه استقرار يافت و پس از چند ثانيه خلبان در آستانه در حاضر شد ، خونسرد و با لبخندي بر لب .
پس از اطمينان از سلامت كليه سرنشينان، اتوبوسها ، مسافران را به سالن فرودگاه منتقل كردند و حادثه اي كه مي رفت قربانيان بسياري بگيرد با مهارت خلبان ، به پايان رسيد )).
در همين حال سخنگوي״ هما ״ علت حادثه را لغزنده بودن سطح باند فرودگاه اورلي اعلام كرد .
(نام) سخنگوي هواپيماي جمهوري اسلامي ايران گفت: مهارت و سرعت عمل خلبان موجب شد ، بدون حادثه ناخوشايندي هواپيما در قسمت انتهاي باند هدايت و سپس متوقف شود و مسافران به سلامت از آن خارج شوند. مقامات اورلي نيز علت حادثه را ناتمام بودم عمليات احداث آبريز قسمت روكش شده باند اعلام كردند كه سبب جمع شدن آب و لغزندگي باند شده بود . يك ماه پيش نيز يك هواپيماي خطوط هواپيمايي اروپا در همين نقطه از باند فرودگاه اورلي ، دچار لغزندگي شده بود و از باند خارج شد.
نمونه (۳ )
هلسينكي (فنلاند) – خبرگزاري فرانسه – (۷ مه ۱۹۷۳)
فرمانده عمليات نجات ۸۶۷ سرنشين كشتي ״استوني ״ كه بامداد ديروز در درياي بالتيك و نزديك به سواحل فنلاند غرق شد ، مي گويد اميد چنداني به نجات گمشدگان ندارد . تنها ۹۰ نفر از آنان زنده پيداشدند .
״ مايك رونما״ فرمانده عمليات افزود : عمليات جستجو ادامه دارد اما امواج سهمگين دريا ، اين عمليات را با دشواري روبروساخته است و احتمال نمي رود در اين آبهاي بسيار سرد تعداد زيادي از سرنشينان كشتي بتوانند دوام بياورند . گروه نجات پنج ساعت پس از غرق شدن كشتي״ استوني ״ در جنوب ساحل فنلاند تنها گروه اندكي را توانست نجات دهد و بيم آن مي رود اكثر ۶۷۹ مسافر و ۱۸۸ خدمه آن غرق شده باشند .
۲۰ كشتي و ۱۰ هليكوپتر براي نجات گمشدگان ، در حال مبارزه با امواج سهمگين و طوفاني كه سرعت آن ۹۵ كيلومتر در ساعت است ، هستند .
شركت بيمه ״ لويدز״ لندن گفت : كشتي غرق شده در ساعت ۲۳:۲۴ گرينويچ (۳۰/2بامداد به وقت تهران ) تنها يك پيام اضطراري براي كمك فرستاده كه در آن گفته بود ״ انحراف ۲۰ تا ۳۰ درجه و قطع برق دارد ״ و ديگر چيزي شنيده نشد . يك سرنشين كشتي استوني كه نجات يافته است ، گفت : كشتي ۱۵۵۶۶ تني استوني به دليل نامعلومي تكانهاي شديدي خورد و همه چيز به سرعت رخ داد . كشتي در كمتر از پنج دقيقه ، غرق شد. گارد ساحل فنلاند اعلام كرد : ((اميدي به يافتن بيش از ۹۰ نفري كه تاكنون نجات داده شده اند وجود ندارد )).
كشتي غرق شده كه با پرچم جمهوري استوني در حركت بود نان اصلي اش ״ وايكينگ سالي ״ بود و در سال ۱۹۸۰ ساخته شد و در سفر شبانه از تاليس پايتخت استوني به استكهلم (سوئد ) غرق شد .
كارشناسان روسي علت غرق شدن كشتي استونيايي را بدي هوا و طوفان نمي دانند ، بلكه دليل غرق كشتي را وجود دهها اتومبيل سواري كه در كف كشتي محكم بسته نشده بودند ، مي دانند .
غرق كشتي استوني از پر تلفات ترين حادثه دريايي در آبهاي اروپا ذكر شده است . علاوه بر ۸۶۷ سرنشين كشتي ، ۳۴ كاميون ،اتوبوس و اتومبيل نيز توسط كشتي حمل مي شد . ظرفيت واقعي كشتي ۲ هزار مسافر و ۳۶۰ خودرو ذكر شده است .
ادامه دارد…
با تشکر از استاد علیرضا عبدالله
About Author
