گرههای روایـت
روزنامه اطلاعات، یکی از قدیمیترین روزنامههای در حال انتشار ایران، چند روز پیش صدساله شد.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خبرنگاران و رسانه و به نقل از پیام ما؛ «مجتبی معینیان»، پژوهشگر فرش دستباف، درباره تصویری قدیمی نوشته است که در آن نشان روزنامه اطلاعات روی قالیچهای نقش بسته و «سید امیرحسین افسری کاشانی» آن را در دست دارد. او در این یادداشت میگوید این قالیچه فقط یک اثر تزئینی یا بازآفرینی یک نشان گرافیکی نیست، بلکه نقطه تلاقی دو شیوه روایت است؛ یکی رویدادهای زمانه را ثبت میکند و دیگری لایههای عمیقتر فرهنگ و هویت را در خود حفظ میکند.
یک قرن دوام در عرصه رسانه، نشاندهنده استمرار، اعتماد و حضور در حافظه یک ملت است. روزنامه اطلاعات، بهعنوان یکی از قدیمیترین روزنامههای در حال انتشار ایران، طی یک قرن نهتنها بازتابدهنده رویدادهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور بوده، بلکه خود نیز به بخشی از تاریخ رسانهای ایران تبدیل شده است. صدسالگی اطلاعات فرصتی است برای اندیشیدن به مفهوم «رسانه» و اینکه آیا رسانه فقط به کلمه، کاغذ، خبر، مقاله، تیتر و… محدود میشود؟ دوام یک رسانه مکتوب تا امروز، در عصر رسانههای دیجیتال، چگونه امکانپذیر است؟
در آرشیو شخصیام، تصویری از استاد زندهیاد «سید امیرحسین افسری کاشانی»، طراح و صورتباف زبردست کاشانی، وجود دارد که در آن قالیچهای با نقش نشان روزنامه اطلاعات را در دست گرفته است؛ قالیچهای که خود او طراحی و بافته است.
این تصویر، در نگاه نخست، ثبت خلق یک اثر هنری به نظر میرسد، اما با نگاهی عمیقتر، نماد دیدار دو رسانه است؛ یکی رسانهای از جنس واژه و کاغذ و دیگری رسانهای از جنس تار و پود.
فرش ایرانی، بسیار پیش از آنکه صنعت چاپ و روزنامهنگاری در این سرزمین شکل بگیرد، رسانهای برای انتقال معنا، هویت و حافظه فرهنگی بوده است. اگر روزنامه با کلمات روایت میکند، قالی با نقش و رنگ سخن میگوید. اگر روزنامه خبر را بر صفحه کاغذ ثبت میکند، فرش فرهنگ را بر صفحهای از تار، پود و گره ماندگار میسازد. هر گره قالی، مانند واژهای در یک متن است که در کنار گرههای دیگر، روایت میسازد.
قالی ایرانی فقط یک دستبافته نیست؛ بلکه رسانهای است که اقلیم، باور، آیین، اسطوره، ذوق و جهانبینی مردمان این سرزمین را از نسلی به نسل دیگر منتقل کرده است. بسیاری از مردم جهان، پیش از آنکه ادبیات یا تاریخ ایران را بشناسند، ایران را از خلال فرشهایش شناختهاند. از همین رو، فرش را میتوان یکی از موفقترین رسانههای فرهنگی ایران در عرصه جهانی دانست.
قالیچهای که نشان روزنامه اطلاعات را بر خود دارد نیز از همین منظر ارزشمند است. این اثر فقط یک نشان یا لوگو را بازآفرینی نمیکند؛ بلکه نمادی از پیوند دو نهاد روایتگر است؛ یکی که اخبار و تاریخ را هر روز مینویسد و دیگری که حافظه فرهنگ و تمدن را با صبر، حوصله و هزاران گره میبافد.
با دیدن این عکس و یادآوری خاطرات دور روزنامه اطلاعات، فکر میکنم در روزگاری که عمر بسیاری از رسانهها به چند ثانیه در فضای مجازی رسیده است، شاید بازخوانی فرش بهمثابه رسانه، بیش از هر زمان دیگری ضروری باشد. گاه رسانه، اثری است که قرنها پس از آفرینش خود نیز همچنان پیام، هویت و فرهنگ یک ملت را به جهان منتقل میکند.
از این منظر و در مقایسه این دو ابزار فرهنگی، اگر روزنامه اطلاعات حافظه مکتوب یک قرن ایران است، قالی ایرانی حافظه بافتهشده چند هزار ساله این سرزمین است؛ و چه زیبا که این دو در قالیچه استاد سید امیرحسین افسری کاشانی به هم رسیدهاند.
لینک کوتاه: https://khabarnegaranvaresane.ir/?p=25410
About Author
