خبرنگارهایی که برای همیشه ناپدید شدند

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خبرنگاران و رسانه و به نقل از خبرگزاری فارس؛ خبرنگاران برای رسیدن به خبر، گاهی باید از جاهایی عبور کنند که دیگران از آن دور می‌شوند. اما خطرهای این حرفه فقط به میدان‌های جنگ و مناطق بحرانی محدود نمی‌شود.در روزهای اخیر، گزارش‌های متعددی از فشارهای سیاسی، ناپدید شدن، ربایش، بازداشت، ضرب و شتم و قتل خبرنگاران در چند کشور منتشر شده است. این گزاره‌ها آنچنان در رسانه‌ها تکرار می‌شوند که گویی به بخشی از واقعیت کار رسانه‌ای تبدیل شده‌اند.در چنین شرایطی، حمایت از خبرنگاران و تأمین امنیت آنان، بخشی از امنیت جریان اطلاع‌رسانی و دسترسی مردم به اخبار و روایت‌های مستقل است. هرچه فضای فعالیت برای خبرنگاران ناامن‌تر شود، هزینهٔ دستیابی جامعه به اطلاعات نیز بالاتر می‌رود.

پنج خبرنگار هنگام پوشش فوران آتشفشان در اندونزی ناپدید شدند

فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران (IFJ) روز ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد پنج خبرنگار که برای پوشش فوران آتشفشان آناک کراکاتائو در اندونزی عازم منطقه شده بودند، از هفتم سپتامبر ناپدید شده‌اند و عملیات جست‌وجو و نجات برای یافتن آنها همچنان ادامه دارد.آخرین ارتباط با قایق آنها ساعت ۱۸:۱۳ همان روز ثبت شد که خانوادهٔ یکی از خبرنگاران پیامی دربارهٔ رسیدن قایق به آب‌های اطراف آناک کراکاتائو دریافت کردند.از روز هشتم سپتامبر، نیروهای جست‌وجو و نجات، پلیس و ارتش اندونزی عملیات گسترده‌ای را برای یافتن سرنشینان آغاز کرده‌اند، اما تاکنون موفق به برقراری ارتباط با آنها یا پیدا کردن قایق نشده‌اند.خبرنگاران مفقودشده عبارتند از محمد باگوس خویروناس (عکاس خبرگزاری آنتارا)، آری باسکی (عکاس سایت مردکا)، یودیسترو پرانوتو (عکاس سایت آی‌نیوز)، فیرداوس وادجیدی (فیلمبردار خبرگزاری آنادولو) و دونال حسنی (روزنامه‌نگار آزاد).محمد شفیعی، رئیس دفتر جست‌وجو و نجات بانتن، اعلام کرده که عملیات جست‌وجو بر اساس دستورالعمل‌های بین‌المللی جست‌وجو و نجات هوانوردی و دریایی، موسوم به IAMSAR، به مدت هفت روز ادامه خواهد داشت.اتحادیه روزنامه‌نگاران مستقل اندونزی (AJI) با ابراز امیدواری برای یافتن خبرنگاران، اعلام کرد روزنامه‌نگاران اغلب در شرایط دشوار و خطرناک برای اطلاع‌رسانی به افکار عمومی فعالیت می‌کنند و امنیت آنها باید همواره در اولویت قرار گیرد.سندیکای کارکنان رسانه و صنایع خلاق برای دموکراسی (SINDIKASI) نیز ضمن ابراز همبستگی با خانواده‌های مفقودشدگان، ابراز امیدواری کرد سرنشینان قایق سالم پیدا شوند و به آغوش خانواده‌های خود بازگردند.

فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران نیز ضمن ابراز نگرانی عمیق دربارهٔ وضعیت خبرنگاران مفقودشده، با خانواده‌های آنان اعلام همبستگی کرد و خواستار انجام تمامی اقدامات لازم برای تأمین امنیت روزنامه‌نگارانی شد که در شرایط خطرناک به انجام وظیفه می‌پردازند.

سردبیر نیوزدی در آفریقای جنوبی ربوده و ضرب و شتم شد

سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF) روز ۹ سپتامبر ۲۰۲۶ با محکوم کردن ربوده شدن و ضرب و شتم کانانلو بولوئتسه، سردبیر بخش اخبار گروه رسانه‌ای نیوزدی (Newsday)، خواستار انجام تحقیقات جدی، مستقل و شفاف دربارهٔ این حادثه و شناسایی و مجازات عاملان آن شد.کانانلو بولوئتسه روز پنجم سپتامبر در منزل خود در ماسرو، پایتخت لسوتو (در آفریقای جنوبی)، توسط سه فرد ناشناس ربوده شد. به گفتهٔ این خبرنگار، افراد مهاجم وارد خانهٔ او شدند و او را با زور سوار خودروی خود کردند.بولوئتسه به سازمان گزارشگران بدون مرز گفته است که داخل خودرو مورد ضرب و شتم قرار گرفته و سپس حدود ساعت ۲۱:۴۵ در ساختمانی نامعلوم دربارهٔ فعالیت‌های حرفه‌ای خود به عنوان روزنامه‌نگار از او بازجویی شده است. آنها به او هشدار داده‌اند که در صورت علنی شدن خبر ربوده شدنش، بازخواهند گشت و او را خواهند کشت.ربایندگان چند ساعت بعد بولوئتسه را به شدت کتک خورده بود، رها کردند. این خبرنگار که همچنان دربارهٔ امنیت خود ابراز نگرانی می‌کند، صبح روز بعد از حادثه در یکی از مراکز پلیس ماسرو شکایت ثبت کرد.سادبِو مارونگ، مدیر بخش آفریقای جنوب صحرا در سازمان گزارشگران بدون مرز، گفت ربوده شدن و اعمال خشونت علیه سردبیر نیوزدی «حمله‌ای بسیار جدی به آزادی مطبوعات در لسوتو» است.او تأکید کرد که بازجویی از این روزنامه‌نگار دربارهٔ فعالیت حرفه‌ای‌اش نگرانی ویژه‌ای ایجاد می‌کند و از مقام‌های لسوتو خواست تحقیقات مستقل و شفاف دربارهٔ این حادثه را تا رسیدن به نتیجهٔ نهایی ادامه دهند، عاملان را شناسایی کنند و آنها را به دست عدالت بسپارند.

کانانلو بولوئتسه به عنوان سردبیر ارشد، بر فعالیت خبرنگارانی نظارت دارد که موضوعاتی از جمله حکمرانی، پاسخگویی عمومی و مسائل توسعه‌ای را پوشش می‌دهند.

بازداشت رونامه‌نگار منتقد دولت تونس باعث اعتراض خبرنگاران شد

خبرگزاری رویترز روز ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ گزارش داد که خبرنگاران تونسی در اعتراض به بازداشت محمد یوسفی، روزنامه‌نگار سرشناس و منتقد رئیس‌جمهور این کشور، در پایتخت تجمع کردند و خواستار آزادی او شدند.این تجمع روز سه‌شنبه به دعوت اتحادیهٔ ملی روزنامه‌نگاران تونس در مقابل دادگاهی در شهر تونس برگزار شد که قاضی‌اش در حال تحقیق از یوسفی دربارهٔ اتهامات ثروت‌اندوزی غیرقانونی و پول‌شویی بود.منتقدان دولت تونس این اتهام‌ها را ساختگی و تلاشی برای مجازات این روزنامه‌نگار به دلیل فعالیت‌های رسانه‌ای و انتقادهای صریح او می‌دانند.یوسفی که از منتقدان سرسخت قیس سعید، رئیس‌جمهور تونس، و سردبیر وب‌سایت خبری تحقیقی «القطیبة» است، روز جمعهٔ گذشته هنگام آماده شدن برای ورود به رادیو اکسپرس اف‌ام و شرکت در یک برنامهٔ رادیویی بازداشت شد.بازداشت او با محکومیت گستردهٔ دولت قیس سعید روبه‌رو شده است. گروه‌های حقوق بشری معتقدند این پرونده با هدف افزایش فضای ترس و فشار بر روزنامه‌نگاران مطرح شده است.زید دبّار، رئیس اتحادیهٔ ملی روزنامه‌نگاران تونس، گفت: «روزنامه‌نگارانی که مقامات را به چالش می‌کشند، با پیگرد قضایی و اتهام‌های ساختگی مواجه می‌شوند. امروز، خبرنگاران یا در نهایت مجبور به ترک کشور می‌شوند یا به زندان می‌روند… اما ما مقاومت خواهیم کرد.»در سال جاری میلادی چند چهرهٔ رسانه‌ای دیگر از جمله زید هنی، مراد زغیدی و برهان بسیس نیز زندانی شده‌اند. همچنین خوله بوکریم در ماه ژوئن به طور غیابی به چهار سال زندان محکوم شد.

آزادی بیان در تونس پس از اعتراضات سال ۲۰۱۱ و «بهار عربی» برای مدتی گسترش یافت. اما قیس سعید پس از تمرکز قدرت در سال ۲۰۲۱ و صدور مجموعه‌ای از احکام و فرمان‌ها، زمینه را برای برخورد مقامات با شمار زیادی از روزنامه‌نگاران فراهم کرده است.

دو خبرنگار پاکستانی بیش از دو ماه است که ناپدیدند

کمیتهٔ حفاظت از خبرنگاران (CPJ) در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ با ابراز نگرانی دربارهٔ وضعیت خبرنگاران در پاکستان اعلام کرد که فشار، بازداشت، پیگرد قضایی، محدودیت‌های رسانه‌ای و ناپدید شدن خبرنگاران، خطرات شغل خبرنگاری در این کشور را تشدید کرده است.بر اساس گزارش CPJ در ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، مقام‌های پاکستانی باید فوراً خبرنگار مستقل محمد بلال غوری را آزاد و پروندهٔ جرایم سایبری علیه او را که در ارتباط با اظهارنظرهایش دربارهٔ انتصاب یک مقام ارشد مبارزه با تروریسم تشکیل شده، مختومه کنند.غوری که اخبار را از طریق کانال پرطرفدار خود در یوتیوب پوشش می‌دهد، صبح ۶ سپتامبر پس از ناپدید شدن از دفتر طبقهٔ همکف خانه‌اش در اسلام‌آباد، از سوی خانواده‌اش مفقود اعلام شد. مقام‌ها بعداً تأیید کردند که او توسط آژانس ملی تحقیقات جرایم سایبری (NCCIA) بازداشت شده است. این نهاد تحقیقات کیفری علیه او را به اتهام انتشار اطلاعات «جعلی یا نادرست» آغاز کرده است.در ۲۹ ژوئیه نیز NCCIA، خبرنگار و یوتیوبر اسلام‌آبادی، اسد علی تور را برای بازجویی به اتهام انتشار اطلاعات «کاذب یا جعلی» احضار کرد. سهراب برکات، خبرنگار دیگر، نیز در ارتباط با گزارش‌هایش با بازداشت و پیگرد قضایی مواجه شده است.در ادامهٔ این وضعیت، CPJ و هشت سازمان دیگر مدافع آزادی مطبوعات و حقوق بشر در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ از نخست‌وزیر پاکستان، شهباز شریف، خواستند برای مقابله با وخامت سریع وضعیت آزادی مطبوعات در این کشور اقدام فوری انجام دهد.

این سازمان‌ها در نامه‌ای مشترک، بر آزادی فوری و بازگشت امن رازی طاهر و محمد سیف تأکید کردند؛ دو خبرنگاری که بیش از یک ماه است پس از انتقال از دفترشان، در ارتباط با گزارش‌هایشان دربارهٔ کشمیر تحت ادارهٔ پاکستان ناپدید شده‌اند.

دو هفته از ناپدید شدن خبرنگار سرشناس نیجر گذشت

کمیتهٔ حفاظت از خبرنگاران (CPJ) ۹ سپتامبر ۲۰۲۶ از مقام‌های نیجر خواست برای یافتن موسا کاکا، مدیرعامل گروه رادیو و تلویزیون ساراونیا (RTS)، که در ۳۱ آگوست ناپدید شده است، فوراً اقدام کنند.ناپدید شدن او چند روز پس از آن رخ داد که مقام‌ها یک کودتای نافرجام را خنثی کردند.موسا نگوم، نمایندهٔ CPJ در آفریقای فرانکوفون، گفت: «شرایط مشکوک ناپدید شدن موسا کاکا، نیازمند اقدام فوری برای یافتن او و پایان دادن به نگرانی خانواده و همکارانش است. مقام‌های نیجر باید دربارهٔ محل حضور موسا کاکا تحقیق کنند و اطمینان دهند که او بدون تأخیر می‌تواند به محل کار خود بازگردد.»یک خبرنگار RTS که به دلیل ترس از اقدامات تلافی‌جویانه نخواست نامش فاش شود، به CPJ گفت که کاکا آخرین بار، شامگاه ۳۱ آگوست پس از پایان کار، در حالی که سوار خودروی خود بود، در پایتخت، نیامی، دیده شده است و بعد از آن، خودروی کاکا هم ناپدید شده و امکان تماس با او از طریق تلفن‌هایش وجود ندارد.از زمان به قدرت رسیدن ارتش در سال ۲۰۲۳، خبرنگاران نیجر با فشار بیشتری روبه‌رو شده‌اند.کاکا که تا پیش از ممنوع شدن فعالیت رادیو بین‌المللی فرانسه (RFI) در نیجر، خبرنگار این شبکه بود، در طول دوران فعالیت حرفه‌ای خود چندین بار بازداشت و تهدید شده است. او در سال ۲۰۰۸ پس از ۳۷۹ روز زندان آزاد شد. این بازداشت به اتهام‌های ضدحکومتی و در ارتباط با پوشش خبری ناآرامی‌های چندساله در شمال نیجر صورت گرفته بود.

جسد خبرنگار اهل هائیتی، سه هفته پس از ربوده شدن پیدا شد

۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶، کمیتهٔ حفاظت از خبرنگاران (CPJ) از مقام‌های هائیتی خواست دربارهٔ قتل جوزف ویلارد وانکول، مجری رادیوی محلی این کشور، تحقیقاتی سریع و جامع انجام دهند. بقایای جسد او روز چهارشنبه، نزدیک به سه هفته پس از آنکه توسط افراد مسلح در گرسیه ربوده شد، پیدا شد. گرسیه در غرب پایتخت قرار دارد و تحت کنترل گروه‌های مسلح است. رسانه‌های محلی با استناد به کارفرمای وانکول این خبر را منتشر کرده‌اند.وانکول، ۷۳ ساله، مدیر Ti Boukan FM بود و به عنوان هماهنگ‌کنندهٔ مرکز آموزشی مؤسسهٔ فناوری و پویانمایی (ITECA) نیز فعالیت می‌کرد. به گفتهٔ ITECA، او پس از حملهٔ یک گروه مسلح به مرکز آموزشی این مؤسسه در پتی بوکان در ۲۰ آگوست ۲۰۲۶ ناپدید شد.خوزه زامورا، مدیر منطقه‌ای CPJ در قارهٔ آمریکا، گفت: «ربوده شدن و قتل وحشیانهٔ جوزف ویلارد وانکول یادآوری هولناکی از خشونت مرگباری است که خبرنگاران و کارکنان رسانه‌های محلی در هائیتی با آن روبه‌رو هستند. مقام‌های هائیتی باید تحقیقاتی سریع و معتبر انجام دهند و اقدامات عملی برای حفاظت از خبرنگاران در برابر تشدید خشونت گروه‌های مسلح انجام دهند.»بر اساس گزارش رسانه‌ها، بقایای بدون سر وانکول در منطقه‌ای جنگلی در محوطهٔ این مؤسسه پیدا شده است.گرسیه به‌شدت تحت تأثیر فعالیت گروه ۱۰۳ زامبی، وابسته به ائتلاف Viv Ansanm، قرار گرفته است. این ائتلاف طی دو سال گذشته کشور را به وحشت انداخته و بارها به پاسگاه پلیس محلی حمله کرده است.

بهای سنگینی که خبرنگاران می‌پردازند

این روایت‌ها، فقط فهرستی از ربوده شدن، بازداشت یا کشته شدن چند خبرنگار در گوشه و کنار جهان نیست. آنها عضوی از جامعه و خانواده‌ای بوده‌اند و برای رساندن یک خبر، روایت کردن یک واقعیت و حفظ حق مردم برای دانستن، بهای سنگینی پرداخته‌اند.خطر، شاید بخشی از مسیر خبرنگاری باشد. اما نباید به‌عنوان سرنوشت محتوم این حرفه پذیرفته شود. خبرنگار نباید برای انجام وظیفه‌اش میان سکوت و جانش یکی را انتخاب کند.امنیت خبرنگاران نیز صرفاً با بیانیه و محکومیت تأمین نمی‌شود؛ به سازوکارهای واقعی، حمایت حقوقی، آموزش و تجهیزات ایمنی، بیمه و پوشش‌های حمایتی، مسیرهای امن برای گزارشگران در مناطق پرخطر و مهم‌تر از همه، پاسخ‌گویی در برابر عاملان تهدید و خشونت نیاز دارد. حمایت از خبرنگار، حمایت از حق جامعه برای دانستن است؛ حقی که نباید هزینه‌اش، جان انسان‌ها باشد.

لینک کوتاه: https://khabarnegaranvaresane.ir/?p=26930