بازگشت به مخاطب، تنها راه نجات رسانهها
روزنامهنگار با سابقه و عضو شورای اطلاعرسانی استان فارس با مرور تجربیات خود از دبیرستان تا امروز، از افول کیفی مطبوعات، گسست مرجعیت رسانههای رسمی، غفلت از مخاطب به عنوان رکن اصلی ارتباطات و ضرورت بازتعریف نقش روابطعمومی و رسانه در شرایط جدید سخن گفت و تاکید کرد که بازگشت به اعتماد عمومی، تنها با تولید محتوای صادقانه و مخاطبمحور ممکن است.
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خبرنگاران و رسانه و به نقل از خبرنگار ایرنا؛ پویا (محمد) محسنی از روزنامهنگاران خوشسابقه استان فارس است که فعالیت رسانهای خود را از بهار سال ۱۳۸۵ با انتشار نشریه «شاخه طوبی» آغاز کرد.
محسنی در سالهای ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴ به عنوان مشاور رسانه، مطبوعات و هنر استانداری فارس فعالیت داشته و بعد هم به عنوان کارشناس روابطعمومی و مسئول اطلاعرسانی و روابطعمومی معاونت سیاسی این استانداری فعال بوده است. برگزاری همایش «انقلاب و رسانه» از جمله اقدامات او در این دوران به شمار میرود.
وی در اسفندماه سال ۱۴۰۳، با حکم حسینعلی امیری استاندار فارس، به عنوان یکی از اعضای شورای اطلاعرسانی دولت در این استان منصوب شد.
خبرنگار ایرنا با پویا محسنی، فعال رسانه و مطبوعات که همواره بر نقش کلیدی رسانه و روابطعمومی ها در ایجاد ارتباط موثر با مخاطب تاکید دارد، به گفتوگو نشست که در ادامه میخوانیم.
امکان مبارزه و ایستادگی وجود دارد
پویا محسنی در گفتوگوی تفصیلی با خبرنگار ایرنا که با نگاهی به تاریخچه شخصی و تحولات رسانهای همراه بود، اظهار کرد: امیدوارم در این روزگار که رسانههای سنتی با دوران افول و زوال خود روبرو هستند، این باور را در آنها ایجاد کند که همچنان امکان مبارزه و ایستادگی وجود دارد.
وی در ابتدای سخنان خود با مرور خاطرات دوران تحصیل خاطرنشان کرد: مسیر علاقهمندی من به دنیای خبر از دوران راهنمایی در بخش گلهدار شهرستان مُهر در جنوب فارس آغاز شد. در آن دوران با وجود سختیهای مسیر و کیفیت نامناسب جادهها، هفتهای یا ماهی یکبار با مینیبوس به شهر لامرد سفر میکردم تا از دکهها و کتابفروشیها نشریاتی نظیر «خورجین»، «کیهان ورزشی» و «امید جوان» تهیه کنم که این نشریات برای مدت یک ماه خوراک مطالعاتی مرا تامین میکرد.
وی در ادامه با اشاره به تغییرات مسیر زندگی خود گفت: پس از اتمام دوره راهنمایی و با وجود تمایل به تحصیل در مدارس نمونه دولتی، فضای باز و پویا که در پی دوم خرداد در حوزه مطبوعات ایجاد شده بود، مرا را به سوی شیراز کشاند تا بتوانم از امکاناتی همچون خرید روزانه روزنامه و مجله و همچنین حضور در سینما و تئاتر بهرهمند شوم. در آن سالها به دلیل گرایش به مسائل سیاسی، هیچ سخنرانیای در دانشگاه علوم پزشکی یا سایر دانشگاههای شیراز وجود نداشت که از آن باز مانده باشم.
سالهای ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۱ اوج بهار مطبوعات فارس است
محسنی با توصیف فضای حاکم بر سالهای بین ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۱، از اوج بهار مطبوعات یاد کرد و افزود: در آن دوران مردم برای خرید روزنامهها و مجلهها در مقابل دکهها صف میکشیدند و منتظر بودند تا تازهترین اخبار منتشر شود. در آن مقطع زمانی، در مسیر بازگشت از مدرسه، از مقابل دکههای روزنامهفروشی جلوی دانشگاه عبور میکردم و در همان سالهای ابتدایی دبیرستان، همکاری در تولید یک نشریه که با وجود ماهیت دانشآموزی، محتوایی دانشجویی داشت را آغاز کردم.
این فعال عرصه مطبوعات با بیان خاطراتی از محدودیتهای مالی دوران نوجوانی، بیان کرد: در آن سالها به دلیل نبود بودجه کافی، روزنامهها و مجلات را روی دکهها ورق زده و تیترها و سرمقالهها را میخواندم.
وی از نشریات شاخص آن دوره همچون هفتهنامه «ایران جوان»، «تماشاگران» و بعدها «چلچراغ» نام برد و به توقیف یا توقف انتشار برخی از آنها در سالهای دهه ۱۳۸۰ اشاره کرد.
این روزنامهنگار باسابقه با تاکید بر تفاوت کیفی مطبوعات آن سالها با وضعیت کنونی، گفت: روزنامهها در آن دوره صرفا به خبر اکتفا نمیکردند و حضور چهرههایی نظیر زندهیاد ابراهیم افشار که در چند روزنامه به طور همزمان طنز مینوشت، به نشریات رنگ و بوی خاصی میبخشید.
وی به انتشار هفتهنامه طنز «توانا» در خرداد ۱۳۸۰ اشاره کرد و یادآور شد: کاریکاتوری از آقای خاتمی با تیتر «اگر تشویش اذهان نباشد، دوم خرداد مبارک!» در این نشریه، باعث توقیف فوری آن شد.
سالهای ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۵ دورهای سرشار از ناامیدی در فضای سیاسی و رسانهای کشور بود
محسنی دوران بین سالهای ۱۳۸۱ تا ۱۳۸۵ را دورهای سرشار از ناامیدی در فضای سیاسی و رسانهای کشور توصیف کرد و گفت: در همین سالها بود که به وبلاگنویسی روی آورده و با نوشتن یادداشتهای روزانه، طنز اجتماعی و سیاسی، نخستین تجربه مواجهه با مخاطب را کسب کردم.
وی افزود: تشویق مسعود بهنود، از چهرههای شاخص رسانهای، در قالب یک کامنت در وبلاگ تخته سیاه مبنی بر اینکه «بنویس و رسمیتر بنویس و هر کسی هم گفت چرا مینویسی؟ بگو مینویسم چون یک جای خالی دیدهام!» و این کامنت انگیزهای تعیینکننده برای ورود رسمیتر من به عرصه روزنامهنگاری فراهم آورد.
وی با اشاره به انتشار نخستین شماره نشریه «شاخه طوبی» در بهار ۱۳۸۵ بیان کرد: در سالهای ۸۸ به بعد با روی آوردن به یادداشتنویسی در سایتهای محلی و استانی، مسیر تازهای برای ادامه کار یافتم، اما افزایش هزینههای چاپ و گرانی کاغذ از سال ۱۳۹۰ عامل مهمی در کاهش استقبال از نشریات چاپی و مهاجرت روزنامهنگاران به فضای مجازی بود.
این فعال رسانهای فارس در ادامه با اشاره به تجربه همکاری با استانداری فارس از سال ۱۳۹۲، گفت: فعالیت در حوزه روابطعمومی را با نگاه یک روزنامهنگار آغاز کردم و همین نگاه دوسویه، به من امکان داد تا نیازهای واقعی رسانهها را بهتر درک کنم.
وی از برگزاری همایش «انقلاب و رسانه» در بهمن ۱۳۹۲ به پیشنهاد خود و با حضور استاندار وقت یاد کرد و آن را نمونهای از تلفیق آگاهانه دو عرصه رسانه و روابطعمومی دانست.
این فعال رسانهای با اشاره به بحرانهای متعدد از سیل و کرونا تا گرانی بنزین و حملات اخیر نظامی، بیان کرد: هر گاه در عرصه رسانه فعال بودم رویدادی مهم اتفاق افتاد و من در آن حضور داشتم از گرانی بنزین گرفته تا جنگهای تحمیلی دوم و سوم!
کلیپ ایرنا فارس نمونهای از اثرگذاری واقعی رسانه است
وی با ذکر مثالی از پخش کلیپ تاثیرگذار سجاد خسروانیان رئیس خبرگزاری جمهوری اسلامی استان فارس از منطقه جنگزده زیباشهر شیراز توسط شبکه الجزیره، بر قدرت محتوای صادقانه و بیپیرایه در جلب توجه افکار عمومی بینالمللی تاکید کرد و این کلیپ را نمونهای از اثرگذاری واقعی رسانه دانست.
محسنی در نقد وضعیت کنونی رسانههای داخلی گفت: هرچند از لحاظ کمی رشد قابل توجهی داشتهایم، اما کیفیت محتوا با شیبی نگرانکننده در حال افول است؛ مرجعیت مردم به رسانههای داخلی در اغلب حوزهها از دست رفته و تنها در ۲ موضوع سلامت و امنیت، هنوز مردم به خبرگزاریهای داخلی و صداوسیما رجوع میکنند.
حلقه مفقوده اصلی رسانههای کشور مخاطب است
وی حلقه مفقوده اصلی رسانههای کشور را مخاطب دانست و افزود: بسیاری از رسانهها و روابطعمومیها به جای توجه به مردم، تنها به رضایت مدیران و تامین معیشت خود میاندیشند و این رویکرد، اعتماد عمومی را خدشهدار کرده است.
این فعال رسانهای با تاکید بر آگاهی روزافزون مخاطبان امروزی، بیان کرد: مردم به راحتی دروغ یا نیمهحقیقت را تشخیص میدهند و در صورت مواجه با محتوای غیرواقعی، کانال ارتباطی خود را تغییر میدهند.
احترام به مخاطب اولویت است
محسنی در ادامه بیان کرد: وظیفه رسانه و روابط عمومی نباید قاطی شود و هیچکدام نباید وظیفه خود را نادیده بگیرند کننند. یک رسانه باید بداند اگر مخاطب داشته باشد و خوب کار کند، مشکلات مالی برطرف میشود و البته روابط عمومیها نیز بد عمل کرده اند و از دهه ۹۰ با رویش انسان رسانه و شهروند خبرنگار به بعد دچار کجروی شدند.
وی افزود: روابط عمومیها فکر میکنند مدیر به آنها اضافه حقوق و پاداش میدهد، اما این مخاطب است که به روابط عمومی ضریب میدهد و اگر روابط عمومی و رسانه خوب عمل کنند، مشکلات حل میشود.
این فعال رسانهای بیان کرد: درست است که در زمانهای به سر میبریم که فرهنگ اولویت نیست و چیزهای دیگری اولویت دارند، اما در همین زمانه هم میتوان به وسیله احترام به مخاطب، فرهنگ را جا انداخت.
به گفته محسنی برخی رسانهها هیچ ارتباطی با مخاطب ندارند و برای خوشآمد روابط عمومی و مدیران به انتشار اخبار میپردازند اما این مردم هستند که به رسانه ضریب و امتیاز میدهند.
وی با اشاره به کلیپ منتشر شده در دوران جنگ تحمیلی سوم توسط ایرنا فارس گفت: این کلیپ و تولید محتوا نه با دوربین حرفهای و نه با نیرو انجام شد، اما اثرگذاری زیادی داشت و چه شد که بعد از ۴۰ روز برخی رسانهها و فیکنیوزهای خارج نشین به قبل نهم اسفند بازنگشتند، چون به مخاطب دروغ گفتند و اگر دروغ نگفتند، واقعیت را نیز بیان نکردند و این موضوع نشان میدهد که مخاطب ما آگاه است.
به گفته محسنی، درد دارد که ببینیم زمانی فارس و شیراز اواخر قاجار در روزنامهنگاری و مطبوعات سرآمد بود و در مشروطه دوم پنج یا ۶ روزنامه یومیه داشت و امروز روز به روز شیب افول آن بیشتر میشود.
این پیشکسوت عرصه رسانه در ادامه سخنان خود اظهار کرد: اولین کار این است که یاد بگیریم و تخصص و تجربه داشته باشیم یا از تجربه دیگران استفاده کنیم و همچنین زمانه خود را بشناسیم و برای نسل جدید که نسل زد و آلفا هستند، تولید محتوا کنیم.
وی ادامه داد: من فکر میکنم اگر یک رسانه از تجربه دیگران استفاده کند و از تخصص بهره بگیرد و با استفاده از آنها مخاطب را جذب کند، خود به خود معیشت و اقتصاد را نیز جذب میکند.
رسانه ترکیبی عمل کند
او با اشاره به دوران مدرن و جنگهای ترکیبی گفت: در نسل جدید همانگونه که جنگها ترکیبی است، رسانه هم باید ترکیبی عمل کند و من فکر میکنم کار سنتی و کاغذی و کار مدرن و مجازی اگر تلفیق شوند، کارساز و راهگشا خواهد بود.
محسنی افزود: در دورانی که صدها خبر به موبایل ها ارسال میشود، خبر باید باکیفیت به دست مخاطب برسد و به محتوا و روایت تبدیل شود و شاید چیزی که در رسانه و خبرگزاریها آن را دست کم گرفتهایم، ارتباطات باشد.
وی ادامه داد: من با حس کردن دوره کرونا میدانم که برای جذب مخاطب میتوان مویرگی کار کرد و از همه نقاط ایران مخاطب جذب کرد؛ ما سعی کرده ایم مدیران و قدرتمندان و ثروتمندان را جذب کنیم و با آنها ارتباط بگیریم، اما مخاطب ما افراد آگاه و تشنه دانستن هستند.
رسانهها به تعداد اخبار اکتفا نکنند بلکه کیفیت را بالا ببرند
محسنی گفت: رسانهها به جای کمی بودن و زیاد کردن تعداد اخبار، کیفیت را بالا ببرند و کیفیت با مخاطب و سواد رسانه و تجربه به دست میآید.
وی در ادامه با اشاره به دوران بیماری خود گفت: من در این ۲۰ سال تجربه در کشاکش جان و نان بودم اما عشق به روزنامهنگاری و دانستن را کنار نگذاشتم و هیچگاه ناامید نشدم و به همین دلیل است که با بیماری خود کنار آمدم و سعی کردم از کما و تومور درس بگیرم.
در عصر هوش مصنوعی، تلفیق روشهای سنتی و مدرن ضروری است
این روزنامهنگار پیشکسوت با اشاره به تغییرات نسلها و ظهور هوش مصنوعی و اپلیکیشنهای جدید، بر لزوم تلفیق روشهای سنتی و مدرن در تولید و توزیع محتوا تاکید کرد و گفت: انتقال تجربه از پیشکسوتان و بهرهگیری از تخصص نسل جدید، تنها راه جذب مخاطب و بازگرداندن اقتصاد رسانههاست؛ در دوران جدید، رسانهها باید به جای رقابت کمی، بر کیفیت و روایتپردازی اثرگذار تمرکز کنند و محتوای تولیدی را با نیازهای روز مخاطب هماهنگ سازند.
دیالوگ و ارتباط موثر، جوهره اصلی کار رسانه و روابطعمومی است
محسنی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به تجربه هشت بار عمل جراحی و مبارزه طولانی با بیماری، یادآور شد: این سختیها به من آموخته که هر بحرانی قابل مدیریت است و ناامیدی راهگشا نیست. دیالوگ و ارتباط موثر، جوهره اصلی کار رسانه و روابطعمومی است و اگر این اصل فراموش شود، هیچ ابزار فنی و هیچ بودجهای نمیتواند جای خالی اعتماد را پر کند.
رسانه و جامعه دو روی یک سکه هستند
وی با بیان اینکه رسانه و جامعه دو روی یک سکه هستند، گفت: امید، اگرچه امروز حلقه مفقوده جامعه است، اما رسانهها میتوانند با امید واقعی و نه تصنعی، این حلقه را بازسازی کنند.
این فعال رسانه بیان کرد: همکاران رسانهای من با تکیه بر صداقت، تجربه و احترام به مخاطب، از ادامه روند نزولی کیفیت جلوگیری کنند، چون اعتماد عمومی سرمایهای گرانبهاست که با یک خبر دروغ یا یک محتوای غیرمستند، به سادگی از دست میرود و بازسازی آن سالها زمان میبرد.
About Author
