فاطمه کاظمی: رسانهای که تخصص ندارد، اعتبار مطالبهگری را خدشهدار میکند
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خبرنگاران و رسانه؛ این مصاحبهها فرصتی است تا ضمن مرور فراز و فرودهای فعالیت رسانهای، به بررسی چالشها، فرصتها و چشمانداز آینده روزنامهنگاری و رسانه در کشور پرداخته شود و از تجربههای گرانسنگ اهالی این حوزه برای نسل جدید خبرنگاران بهره گرفته شود.
«رسانهای که تخصص ندارد، اعتبار مطالبهگری را خدشهدار میکند»؛ این بخشی از دغدغههای فاطمه کاظمی، خبرنگار حوزه نفت، گاز و پتروشیمی است که معتقد است نقد فساد و مطالبه شفافیت، باید از خودِ رسانه آغاز شود. او در گفتوگوی خود به مناسبت روز خبرنگار، از ضرورت بازنگری در صدور مجوزهای رسانهای، مقابله با ورود افراد فاقد تخصص و ایجاد فضایی سالم برای فعالیت خبرنگاران مستقل و حرفهای سخن گفت.
لطفاً خودتان را برای مخاطبان این پایگاه خبری معرفی کنید:
فاطمه کاظمی هستم، دانشآموخته کارشناسیارشد علوم ارتباطات و مدیرمسئول رسانه «رخداد خوزستان». نزدیک به ۹ سال است که در عرصه رسانه و خبرنگاری فعالیت میکنم؛ مسیری که از حوزههای مختلفی همچون مسائل سیاسی و اجتماعی آغاز شد و طی حدود ۶ سال اخیر، به صورت تخصصی بر صنعت نفت، گاز و پتروشیمی متمرکز شده است. همواره تلاش کردهام با پایبندی به اصول حرفهای خبرنگاری، صدای مطالبات مردم و صنعت باشم و در کنار روایت دقیق و مسئولانه رویدادها، سهم کوچکی در ارتقای آگاهی عمومی و توسعه رسانهای کشور ایفا کنم.
از چه زمانی به این حرفه علاقهمند شدید؟
علاقه من به حوزه رسانه از سالهای پایانی دوران دبیرستان شکل گرفت. از حدود ۱۹ سالگی، به صورت خودآموز و بر پایه علاقه شخصی، مطالعه کتابهای مرتبط، رصد مستمر اخبار، جستوجو و آشنایی با مباحث ارتباطات و رسانه را آغاز کردم. پس از ورود به دانشگاه و تحصیل در رشته روابطعمومی، تلاش کردم این علاقه را به تجربهای عملی تبدیل کنم. به همین منظور، با راهنمایی یکی از استادانم که در یکی از شرکتهای نفتی مشغول به کار بودند، برای مدتی به صورت داوطلبانه در واحد روابطعمومی آن مجموعه فعالیت داشتم. همان تجربه، نقطه عطفی برای من بود؛ چرا که بیش از پیش دریافتم به خبرنگاری و فعالیت رسانهای علاقه و توانایی دارم و تصمیم گرفتم این مسیر را به صورت حرفهای دنبال کنم.
مشوق اصلی شما در این راه چه کسی بوده است؟
بیتردید نخستین مشوقان من خانوادهام بودند که همواره از انتخابها و علاقهام حمایت کردند. پس از آن، نقش استادان و صاحبنظرانی که در ابتدای این مسیر، با راهنماییهای دلسوزانه خود به من کمک کردند تا تواناییهایم را بهتر بشناسم و با نگاه عمیقتری وارد دنیای رسانه شوم، بسیار ارزشمند بود.
اما با گذشت زمان، بزرگترین انگیزه برای ادامه این مسیر را در مخاطبانم پیدا کردم. امروز همراهی و اعتماد کسانی که تحلیلها و مطالبم را دنبال میکنند، برای من مسئولیتی بزرگ ایجاد کرده است. وقتی میبینم هر یادداشت یا گزارشی میتواند به آگاهی بیشتر مخاطب، طرح یک مطالبه یا ایجاد نگاهی تازه نسبت به یک موضوع کمک کند، احساس میکنم تلاشهایم بیثمر نبوده است.
هر چند فعالیت رسانهای مسیر آسانی نیست و گاهی خستگیهای آن بیش از آن چیزی است که دیده میشود، اما همین همراهی و اعتماد مخاطبان، بزرگترین دلگرمی و انگیزه من برای ادامه این راه است.
آیا خانواده شما با فعالیتتان در مطبوعات و رسانه موافق بودند؟ اکنون چگونه است؟
خوشبختانه خانوادهام، با وجود تمام نگرانیهایی که به عنوان یک خانواده نسبت به این حرفه داشتند، هیچگاه مانع انتخاب و ادامه مسیرم نشدند و همواره با اعتماد و حمایت خود در کنارم بودند.
واقعیت این است که فعالیت رسانهای، به ویژه برای یک دختر، با دشواریهای بسیاری همراه است؛ از چالشهای اجتماعی گرفته تا مسئولیتهای حرفهای که گاهی بسیار فرساینده میشوند. در طول این سالها، تلاش کردهام اعتماد خانوادهام را حفظ کنم و نشان دهم که میتوانم از عهده مسئولیتها و سختیهای این مسیر برآیم. در کنار آن، همواره به خودم یادآوری کردهام که هیچ موفقیتی بدون صبر، استقامت و پشتکار به دست نمیآید.
باور دارم راهی که با عشق و آگاهی انتخاب شده، هر چند دشوار باشد، ارزش ادامهدادن دارد و همین باور، در کنار حمایت خانواده، مهمترین پشتوانه من در این مسیر بوده است.
هماکنون به چه کاری مشغول هستید؟
در حال حاضر به عنوان مدیرمسئول و خبرنگار رسانه «رخداد خوزستان» فعالیت میکنم و تمرکز اصلی فعالیت رسانهای من بر حوزه صنعت، بهویژه نفت، گاز و پتروشیمی است.
تلاش کردهام در این مسیر، نگاهی تخصصیتر و عمیقتر به مسائل این حوزه داشته باشم و با تکیه بر مطالعه، بررسی مستندات و تحلیل دقیق، دغدغههای مخاطبان و مسائل موجود در صنعت را روایت کنم. باور دارم رسالت رسانه تنها انعکاس اخبار نیست، بلکه باید بتواند با طرح درست مسائل، به روشنتر شدن زوایا و رفع بخشی از ابهامات کمک کند.
برای من، فعالیت رسانهای در حوزه صنعت، تنها روایت اتفاقات نیست؛ بلکه تلاشی است برای ایجاد درک بهتر از چالشها، ظرفیتها و واقعیتهایی که گاهی نیازمند توجه بیشتر هستند.
با چه مشکلات و موانعی در این عرصه روبهرو هستید؟
یکی از مهمترین چالشهای فضای رسانهای امروز، مسئله عدالت، شفافیت و سلامت در خودِ این حوزه است. من به عنوان خبرنگار، حق خود میدانم درباره تخلفات، فساد و عملکرد نادرست هر مجموعهای مطالبهگری کنم؛ اما در کنار آن، این سؤال همواره برای من وجود دارد که چه نهادی قرار است نسبت به تخلفات و انحرافات احتمالی در خودِ جامعه رسانهای پاسخگو باشد؟
اگر رسانهای با استفاده از جایگاه خبری، ارتباطات خاص یا رانت رسانهای به منافع مالی و پروژههای چندمیلیاردی دست پیدا کند، چه کسی باید به این موضوع رسیدگی کند؟
متأسفانه گاهی شاهد هستیم که به جای برخورد با افراد و جریانهایی که اعتبار رسانه را خدشهدار میکنند، خبرنگاران مستقل و دغدغهمند که باهدف شفافسازی و مطالبهگری فعالیت میکنند، با فشارها و محدودیتهایی مواجه میشوند.
از سوی دیگر، ورود افراد فاقد تخصص، تجربه و سابقه حرفهای به جایگاههای مهم مدیریتی در حوزه رسانه نیز آسیب جدی به این عرصه وارد میکند. رسانه زمانی میتواند مطالبهگر واقعی باشد که خودش نیز نسبت به سلامت، تخصص و مسئولیت اجتماعی خود پایبند بماند؛ چرا که اعتبار رسانه، بزرگترین سرمایهای است که نباید با منافع شخصی یا نگاههای غیرحرفهای آسیب ببیند.
علاقهمندان به مطبوعات و رسانه چگونه میتوانند در این عرصه موفق شوند؟
به باور من، موفقیت در عرصه رسانه پیش از هر چیز نیازمند عشق، صبوری و باور عمیق به این حرفه است. رسانهگری بخشی از هویت انسانهایی است که این مسیر را آگاهانه انتخاب کردهاند.
علاقهمندان به این حوزه باید در کنار یادگیری مستمر، مطالعه و کسب تجربه عملی، تلاش کنند نگاه تخصصی و شخصیت حرفهای خود را شکل دهند؛ چرا که خبرنگار موفق کسی است که صرفاً به دنبال تولید خبر نیست، بلکه بتواند تحلیل کند، بیاموزد و برای مخاطب خود ارزش ایجاد کند.
همچنین ساختن اعتبار و اعتماد در این مسیر اهمیت بسیاری دارد؛ زیرا سرمایه اصلی یک خبرنگار، نام و اعتمادی است که در طول سالها با صداقت، مسئولیتپذیری و کیفیت کار به دست میآورد.
رسانه مسیری پرچالش است، اما برای کسانی که با علاقه و پشتکار آن را دنبال میکنند، میتواند فرصتی برای رشد، اثرگذاری و خدمت به جامعه باشد.
کدام یک از آثارتان بیشتر به دلتان نشسته است؟
از میان مطالب و یادداشتهایی که در طول سالهای فعالیت رسانهای نوشتهام، برخی نوشتهها به دلیل بازخوردی که از مخاطبان دریافت کردم، جایگاه ویژهای برایم دارند.
در دوره جنگ ۴۰ روزه، دو مطلب بیش از دیگر نوشتههایم در ذهنم ماندگار شد؛ یکی مطلبی با این مضمون که «ایران حتی در رسانه تنها جنگید» که بازتاب زیادی پیدا کرد و دیگری یادداشتی که درباره ویرانیهای ناشی از جنگ نوشتم؛ اینکه برای انسانی که با عشق و تلاش خود گوشهای از این سرزمین را ساخته است، دیدن این حجم از تخریب، مانند ازدستدادن بخشی از وجود و خاطرات اوست.
شاید دلیل ماندگاری این نوشتهها برای من، این بود که تلاش کردم فراتر از خبر، بخشی از احساس، درد و واقعیت جامعه را روایت کنم. باور دارم گاهی یک جمله میتواند حامل بخشی از رنج، امید یا دغدغه مردمی باشد که رسانه باید صدای آنها باشد.
از خاطرات تلخوشیرین خودتان در این عرصه برایمان بگویید:
خبرنگاری برای من صرفاً ثبت یک رویداد یا نوشتن یک گزارش نیست؛ هر خبری که روایت میکنیم، بخشی از زندگی، احساس و سرنوشت آدمهایی است که در آن اتفاق حضور دارند.
در این مسیر، خاطرات تلخوشیرین زیادی برایم رقم خورده است، اما برخی اتفاقات آنقدر عمیق هستند که تا مدتها با انسان باقی میمانند. از روزهایی که در کنار مردم آبادان، درد و اندوه حادثه متروپل را لمس کردیم تا روزهای سخت بحرانها و جنگهای اخیر که نگرانی، اضطراب و دغدغههای مردم را از نزدیک دیدیم، هر کدام در ذهن و قلب من اثری ماندگار گذاشتهاند.
شاید تلخترین بخش کار خبرنگاری این باشد که گاهی شاهد رنجهایی هستی که نمیتوانی بهسادگی از کنارشان عبور کنی؛ اما در همان لحظات، ارزش رسانه بیشتر نمایان میشود، چرا که خبرنگار میتواند صدای کسانی باشد که شاید کمتر شنیده میشوند.
در کنار همه این سختیها، شیرینترین خاطره برای من، اعتمادی است که مردم به رسانه و قلم یک خبرنگار میکنند. همین که بدانم یک گزارش، یک روایت یا حتی یک جمله توانسته بخشی از دغدغههای مردم را بازتاب دهد، انگیزهای برای ادامه این مسیر است.
باور دارم خبرنگاری اگر چه گاهی خستهکننده و دشوار است، اما رسالتی است که با عشق به مردم و حقیقت معنا پیدا میکند.
سخن پایانی شما برای مخاطبان و فعالان رسانه چیست؟
در پایان باید تأکید کنم که سلامت فضای رسانهای، نیازمند توجه جدیتر به کیفیت، تخصص و مسئولیتپذیری در این حوزه است.
همانطور که رسانهها وظیفه دارند عملکرد دستگاهها و مسئولان را مطالبهگری و نقد کنند، خودِ جامعه رسانهای نیز باید از درون شفاف، حرفهای و پاسخگو باشد.
یکی از دغدغههای جدی امروز، ورود افرادی بدون دانش، تجربه و تخصص کافی به عرصه رسانه و دریافت جایگاههایی است که نیازمند سالها آموزش و فعالیت حرفهای است؛ موضوعی که در نهایت به اعتبار خبرنگاران متعهد آسیب میزند.
انتظار میرود وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در فرایند صدور مجوزهای رسانهای، معیارهای تخصص، سابقه و صلاحیت حرفهای را با دقت بیشتری مورد توجه قرار دهد و نظارت مؤثرتری بر عملکرد رسانهها داشته باشد.
البته این موضوع به معنای محدودکردن رسانه و مطالبهگری نیست؛ بلکه برعکس، فضای رسانهای سالم زمانی شکل میگیرد که در کنار آزادی بیان، از خبرنگاران مستقل، تخصصی و دغدغهمند حمایت شود و میدان برای فعالیت حرفهای کسانی فراهم باشد که رسانه را ابزاری برای منفعت شخصی نمیدانند، بلکه آن را مسئولیتی اجتماعی در برابر مردم و جامعه میدانند.
مصاحبه: فرشاد قنبری
لینک کوتاه: https://khabarnegaranvaresane.ir/?p=26108
About Author
