سواد رسانهای از نگاه رهبر شهید؛ ضرورتی اجتماعی برای صیانت از هویت ملی
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خبرنگاران و رسانه و به نقل از ایسنا؛ محسن همتینژاد در گفتوگو با ایسنا با اشاره به جایگاه سواد رسانهای از منظر رهبر شهید، اظهار کرد: اگر به سخنان ایشان نگاه کنیم، میبینیم که نوع بیان و شیوه سخن گفتنشان به گونهای بود که یک بسته کامل، دقیق و هدفمند را به مخاطب ارائه میداد؛ از طرح مسئله گرفته تا ارائه راهکار و رسیدن به نتیجه. همین ویژگی، نشاندهنده نگاه عمیق ایشان به مسئله رسانه و ارتباط با مخاطب بود.
وی افزود: اگر تاریخچه فعالیتهای ایشان را مرور کنیم، حتی پیش از آنکه رئیسجمهور شوند، میبینیم در ابعاد مختلف نسبت به رفتار رسانهای بسیار آگاه و پیشرو بودند. ایشان بهخوبی میدانستند یک خطیب چگونه باید سخن بگوید، مسائل روز را تبیین کند و با زبان مخاطب ارتباط برقرار کند. انتصاب ایشان به امامت جمعه تهران نیز با همین نگاه همراه بود تا بتوانند مسائل روز را برای مردم تبیین کنند.
این مستندساز با اشاره به عملکرد رهبر شهید در دوران دفاع مقدس، بیان کرد: حضور ایشان در میدانهای نبرد، نوع سخن گفتن، رفتار، ادبیات و حتی پوشش نظامی در میان رزمندگان، خود نوعی رفتار رسانهای بود. حضور در خط مقدم، قرارگاهها و سخنرانی در میان نیروهای رزمنده نشان میداد که ایشان به نقش رسانه در میدان نبرد و تأثیرگذاری بر افکار عمومی اشراف کامل داشتند.
همتینژاد ادامه داد: در عرصه بینالمللی نیز ایشان بسیار فعال بودند و زبان گفتوگو با کشورهای مختلف، سازمانهای بینالمللی و مجامع جهانی را بهخوبی میشناختند. سخنرانیهای ایشان در مجامع بینالمللی و حضور در سفرهای دیپلماتیک نشان میدهد که به زبان رسانه و ظرفیت آن برای انتقال پیام انقلاب اسلامی کاملاً واقف بودند.
وی با اشاره به دغدغههای رهبر شهید پس از انتخاب به رهبری، اظهار کرد: یکی از نخستین موضوعاتی که ایشان بر آن تأکید کردند، مسئله «تهاجم فرهنگی» و «شبیخون فرهنگی» بود که نشان میدهد از همان ابتدا نسبت به نقش رسانه و جنگ فرهنگی حساسیت ویژهای داشتند.
تشخیص حقیقت از تحریف؛ محور سواد رسانهای در اندیشه رهبر شهید
این فعال رسانه با اشاره به بعد شناختی سواد رسانهای در اندیشه رهبر شهید، افزود: یکی از مهمترین محورهای سخنان ایشان، توانایی تشخیص واقعیت از تحریف بود. ایشان بارها به این موضوع اشاره داشتند که رسانهها میتوانند واقعیتها را به گونهای بازنمایی کنند که مخاطب دچار خطا شود؛ بنابراین جامعه باید قدرت تشخیص لایههای پنهان اخبار و تحلیل صحیح رویدادها را داشته باشد.
همتینژاد افزود: ایشان بهخوبی میدانستند که رسانههای بزرگ جهان دارای جهتگیری هستند و قدرتهای جهانی از طریق رسانه بر افکار عمومی تأثیر میگذارند. به همین دلیل همواره تأکید داشتند که رسانههای کشور باید به گونهای مدیریت و هدایت شوند که بتوانند در سطح داخلی و جهانی اثرگذار باشند.
وی با اشاره به ابعاد راهبردی سواد رسانهای در اندیشه رهبر شهید، بیان کرد: وقتی ایشان از جنگ نرم، تهاجم فرهنگی و نبرد رسانهای سخن میگفتند، در واقع به یک نگاه راهبردی اشاره داشتند. امروز نیز در جنگهای نوین و بهویژه در جنگ ۱۲ روزه مشاهده کردیم که رسانه و عملیات روانی تا چه اندازه در شکلدهی افکار عمومی و تأثیرگذاری بر مخاطبان داخلی و خارجی نقشآفرین است.
این مستندساز با اشاره به اهمیت مقابله با تهاجم فرهنگی، اظهار کرد: رهبر شهید همواره بر ضرورت مدیریت هوشمند مصرف رسانهای تأکید داشتند. امروز حجم عظیمی از اطلاعات در اختیار افراد قرار میگیرد و مخاطبان باید بتوانند این اطلاعات را پالایش، تجزیه و تحلیل کرده و به جمعبندی صحیح برسند. این موضوع از مهمترین محورهایی بود که در سخنان ایشان مورد توجه قرار داشت.
همتینژاد افزود: رسانه تنها وظیفه اطلاعرسانی ندارد، بلکه باید بتواند مخاطب را اقناع کند و برای این منظور نیازمند استدلال، محتوای غنی و بهرهگیری از ظرفیتهای نوین تولید محتواست. رهبر شهید همواره بر تبیین فعال و تولید هوشمند محتوا تأکید داشتند.
این فعال رسانه با اشاره به مفهوم جهاد تبیین در اندیشه رهبر شهید، گفت: ایشان معتقد بودند که تبیین تنها وظیفه نهادهای رسانهای نیست، بلکه همه افراد جامعه میتوانند در این عرصه نقشآفرین باشند. این نگاه، رسانه را از یک فعالیت صرفاً سازمانی خارج کرده و آن را به مسئولیتی همگانی تبدیل میکند.
همتینژاد با اشاره به ارتباط سواد رسانهای با بیانیه گام دوم انقلاب، اظهار کرد: رهبر شهید در موضوعاتی همچون تمدنسازی، جامعهپردازی، هویت دینی، هویت ملی و مقابله با جنگ ترکیبی دشمن، بارها بر نقش رسانه و سواد رسانهای تأکید کردهاند. اگر امروز به این مباحث نگاه کنیم، درمییابیم که ایشان سالها پیش نسبت به بسیاری از تحولات رسانهای آینده هشدار داده و مسیر مواجهه با آنها را تبیین کرده بودند.
وی افزود: از نگاه رهبر شهید، مخاطب نباید تنها مصرفکننده پیامهای رسانهای باشد، بلکه باید بتواند لایههای پنهان پیامها، اهداف پشت پرده و فرامتن اخبار را کشف و تحلیل کند. این همان بصیرتی است که مانع اثرگذاری عملیات رسانهای دشمن میشود.
این مستندساز با اشاره به ویژگیهای جنگ رسانهای و جنگ ترکیبی، بیان کرد: در جنگهای نوین، میدان نبرد مشخص نیست، دشمن آشکار نیست و حتی خسارتهایی که وارد میشود، همیشه قابل مشاهده نیست. این جنگ، جنگ ارادههاست و مرز میان حقیقت و دروغ در آن بسیار حساس و تعیینکننده است؛ از همین رو هرچه سطح سواد رسانهای جامعه افزایش یابد، امکان اثرگذاری عملیات روانی دشمن کاهش پیدا میکند.
همتینژاد با اشاره به نقش مردم در خنثیسازی جنگ رسانهای دشمن، اظهار کرد: در جریان جنگ ۱۲ روزه مشاهده کردیم که اگرچه دشمن حملات خود را علیه کشور آغاز کرد، اما آنچه موجب ناکامی او شد، حضور مردم در صحنه بود. این حضور، جلوهای از قدرت نرم جمهوری اسلامی بود؛ قدرتی که نتیجه سالها تبیین، آگاهیبخشی و سرمایهگذاری فرهنگی است و اگر از پیش شکل نگرفته بود، امکان بروز چنین انسجامی وجود نداشت.
روایتگری و تولید محتوای فاخر؛ تأکید همیشگی رهبر شهید
وی افزود: ایشان همواره بر روایتگری، مستندسازی، ثبت تاریخ انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و تاریخ اسلام تأکید داشتند و بارها ضرورت تولید آثار فاخر فرهنگی و رسانهای را یادآور شدند. از نگاه ایشان، روایت صحیح و مستند از رویدادها، یکی از مهمترین ابزارهای مقابله با تحریف است.
این مستندساز با اشاره به حمایت رهبر شهید از هنر و هنرمندان، بیان کرد: ایشان به زبانهای مختلف رسانه، ازجمله تصویر، ادبیات، شعر، موسیقی و هنر توجه ویژه داشتند. دیدارهای مکرر با هنرمندان، شاعران و مداحان و تأکید بر تولید آثار اثرگذار، نشان میدهد که نقش هنر را در انتقال پیام و تقویت گفتمان فرهنگی بهخوبی میشناختند.
همتینژاد با اشاره به نگاه رهبر شهید به سواد رسانهای بهعنوان یک وظیفه عمومی، تصریح کرد: ایشان جهاد تبیین را مسئولیتی همگانی میدانستند و معتقد بودند همه افراد جامعه باید برای ارتقای سواد رسانهای و افزایش مهارتهای ارتباطی خود تلاش کنند. از این منظر، سواد رسانهای تنها یک مهارت فردی نیست، بلکه ضرورتی اجتماعی برای صیانت از هویت و منافع کشور به شمار میرود.
وی ادامه داد: ما در عرصههای گوناگون، از شیوه سخن گفتن، سبک زندگی، نحوه مواجهه با مسائل اجتماعی و حتی مدیریت افکار عمومی، از رهبر شهید آموختهایم. ایشان همواره پس از حضور مردم در رویدادهایی مانند راهپیمایی ۲۲ بهمن یا انتخابات، نخستین فردی بودند که از مردم قدردانی میکردند و این خود نشاندهنده اشراف کامل ایشان بر ابعاد رسانهای و اهمیت ارتباط مستمر با افکار عمومی بود.
این فعال رسانه با اشاره به نمونههایی از توجه رهبر شهید به مسائل رسانهای، گفت: هیچگاه از خاطرم نمیرود که در دوران کرونا، ایشان از زوج پرستاری که مراسم ازدواج خود را برای خدمت به بیماران به تعویق انداخته بودند، قدردانی کردند؛ موضوعی که شاید بسیاری از رسانهها به آن توجه نکرده بودند. همین نگاه نشان میدهد که ایشان تا چه اندازه نسبت به روایتهای انسانی و اثرگذار حساس بودند.
همتینژاد با اشاره به حمایت رهبر شهید از تولیدات فرهنگی و سینمایی، افزود: ایشان در دیدارهای مختلف با هنرمندان و کارگردانان، از تولید آثار ارزشمند حمایت و آنها را تشویق میکردند. حتی درباره برخی فیلمهایی که در مقاطعی با نقدهایی مواجه بودند، با نگاه فرهنگی و رسانهای از تولید آثار فاخر حمایت کردند و این مسئله نشاندهنده درک عمیق ایشان از نقش هنر در جهاد تبیین بود.
وی افزود: ایشان علاوه بر جایگاه رهبری دینی، سیاسی و اجتماعی، در حوزه رسانه نیز شخصیتی پیشرو، آیندهنگر و عمیق بودند. اگر امروز بتوانیم بخشی از سیره عملی و رهنمودهای ایشان در زمینه سواد رسانهای، جهاد تبیین و ارتباط مؤثر با افکار عمومی را بهدرستی اجرا کنیم، بیتردید در عرصههای مختلف رسانهای و فرهنگی موفقتر خواهیم بود.
لینک کوتاه: https://khabarnegaranvaresane.ir/?p=25230
About Author
