خبرنگار بحران در کرمان؛ ضرورت یک استانِ در معرض حادثه
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خبرنگاران و رسانه و به نقل از ایرنا؛ کرمان از جمله استانهایی است که همواره در معرض انواع بحرانهای طبیعی قرار داشته است؛ از زمینلرزههای مخرب گرفته تا سیلابها، طوفانهای گرد و غبار و دیگر حوادث پیشبینیناپذیر، در چنین شرایطی، اطلاعرسانی دقیق و حرفهای نقشی تعیینکننده در مدیریت افکار عمومی و هدایت درست جریان اطلاعات دارد.
در سالهایی که شبکههای اجتماعی سرعت انتشار خبر را چندین برابر کردهاند، یک حادثه میتواند در مدت کوتاهی با موجی از شایعات، اطلاعات ناقص و نگرانیهای عمومی همراه شود.
در این میان، حضور خبرنگاران آموزشدیده در حوزه بحران اهمیت ویژهای پیدا میکند؛ افرادی که بتوانند در میدان حادثه، خبر درست را از میان انبوه روایتهای پراکنده استخراج کرده و به جامعه منتقل کنند.
با وجود این واقعیت، موضوع «خبرنگاری بحران» و پرورش نیروهای تخصصی در این حوزه هنوز آنگونه که باید در اولویت قرار نگرفته است؛ در حالی که استانی مانند کرمان به دلیل تجربه مکرر حوادث طبیعی، بیش از هر زمان دیگری به خبرنگارانی نیاز دارد که علاوه بر مهارتهای حرفهای، شناخت کافی از ماهیت بحرانها و شیوه اطلاعرسانی در شرایط حساس داشته باشند.
گزارش پیشرو نگاهی دارد به اهمیت خبرنگاری بحران و ضرورت توجه جدیتر به تربیت خبرنگاران متخصص در استانی که همواره در معرض انواع حوادث قرار دارد.
عباس تقیزاده، استاد علوم ارتباطات و فعال رسانهای در کرمان در گفتوگو با خبرنگار ایرنا، با تاکید بر اینکه حوادث طبیعی و انسانساخت همواره بخشی از زندگی بشر بودهاند، گفت: رسانهها علاوه بر اطلاعرسانی، نقش مهمی در آموزش عمومی و مدیریت بحران دارند.
وی تصریح کرد: نحوه مواجهه نادرست با حوادث میتواند یک اتفاق ساده را به بحران تبدیل کند و اطلاعرسانی صحیح، پیشهنگام و پساحادثه نقش مهمی در کاهش خسارتها دارد.
این استاد ارتباطات افزود: در سالهای اخیر با گسترش پیامرسانها و شبکههای اجتماعی، دسترسی عمومی افزایش یافته و هر کاربر عملاً مانند یک رسانه فعالیت میکند؛ اما بسیاری از شهروندخبرنگاران به دلیل ناآشنایی با استانداردهای حرفهای، با انتشار اطلاعات ناقص، شایعات و گاه اخبار کذب، فضای ارتباطی را دچار چالش میکنند. این موضوع بهویژه در زمان بحران که جامعه از نظر عاطفی تحریکپذیرتر است، شدت پیدا میکند.
آشفتگی رسانهای در سایه سرعت انتشار
تقیزاده بیان کرد: عطش مخاطبان برای دریافت سریع اطلاعات، تکثر منابع خبری و اولویت یافتن سرعت نسبت به صحت، موجب سردرگمی و آشفتگی در فضای رسانهای بحران میشود؛ وضعیتی که در بسیاری از حوادث سالهای اخیر شاهد آن بودهایم.
فرسایش نیروهای امدادی در برابر شایعات
به گفته وی، هرچند سازمانهای امدادی با برگزاری دورههای تخصصی و مانورهای امداد و نجات، نیروهای خود را در سطح قابل قبولی از آمادگی نگه میدارند، اما انتشار شایعات و اخبار غیرموثق بخش مهمی از توان مدیریت بحران را صرف پاسخگویی و تکذیب میکند و این امر باعث فرسایش نیروهای عملیاتی و سردرگمی مردم میشود.
لزوم آموزش تخصصی خبرنگاران بحران
این استاد ارتباطات تأکید کرد: برای کارآمدی اطلاعرسانی، خبرنگاران و مدیران رسانه باید آموزشهای مرتبط با انواع حوادث را دریافت کنند.
او افزود: برای مثال خبرنگاری که به پوشش زلزله میپردازد، باید با مفاهیم بزرگی، گسل، اصول امداد و نجات، مختصات جغرافیایی، سازمانهای مرتبط، نقشه منطقه و اطلاعات جمعیتی آشنا باشد.
تشکیل «ستاد خبری بحران» در کنار ستاد مدیریت بحران
تقیزاده گفت: همانطور که ستاد مدیریت بحران بلافاصله پس از حادثه فعال میشود، رسانه نیز باید بر اساس یک طرح از پیش تمرینشده وارد عمل شود.
وی پیشنهاد کرد : «ستاد خبری بحران» یا «اتاق مدیریت خبری» در دل ساختار مدیریت بحران تشکیل شود تا آمار و اطلاعات از یک منبع موثق، دقیق و سریع منتشر شود.
وی افزود: ضروری است از پیش، رابطان خبری معتبر در مناطق مختلف شناسایی و آموزش داده شوند تا در لحظات اولیه حادثه، پیش از حضور خبرنگاران اعزامی، انتقال اطلاعات صحیح را برعهده بگیرند.
اهمیت مانورهای اطلاعرسانی
این فعال رسانهای برگزاری مانورهای اطلاعرسانی را یکی از نیازهای اساسی کشور دانست و گفت: مانورهای رسانهای باید بسیار جدی، هدفمند و حرفهای برگزار شوند؛ در غیر این صورت مانند ساختمانی زیبا اما غیرمقاوم، در لحظه حادثه کارایی خود را از دست میدهند.
وی افزود که این مانورها میتوانند بهترین سخنگویان، خبرنگاران، روابط عمومیها و شیوههای تعامل با مردم و رسانهها را شناسایی کنند.
تفاوت حوادث و نیاز به تیمهای تخصصی
تقیزاده با اشاره به تفاوت ماهیت بحرانها گفت: اطلاعرسانی کارآمد در سیل، زلزله، طوفان، شیوع بیماریهای مسری، حوادث رانندگی، یا حملات تروریستی نیازمند تیمهای خبری متخصص و آماده است تا در کوتاهترین زمان، دقیقترین اطلاعات را از منابع معتبر دریافت و منتشر کنند.
ضرورت بازنگری دانشگاهها و تجهیز رسانهها
وی همچنین بر بهروزرسانی واحدهای درسی رشتههای روزنامهنگاری، ارتباطات و مدیریت رسانه تأکید کرد و گفت: دانشگاهها باید رشتهها و مهارتهای مورد نیاز خبرنگاری بحران را توسعه دهند.
این استاد ارتباطات اظهار کرد: سازمانهای مرتبط با حوادث باید آموزشها، تجهیزات و دسترسیهای لازم را در اختیار رسانههای معتبر قرار دهند.
سرمایهگذاری برای تجهیز رسانهها باعث تسهیل عملیات امداد و نجات و ارتقای اعتماد عمومی خواهد شد.
وی بیان کرد: تولید گزارشها و گفتوگوهای آموزشی با حضور کارشناسان میتواند به شهروندان کمک کند تا در شرایط بحرانی تصمیمهای آگاهانهتری در سطح فردی و خانوادگی اتخاذ کنند.
وی تاکید کرد: در زمان افزایش تنشها و بحرانها، نیاز جامعه به اطلاعات افزایش پیدا میکند، اما در همین زمان میزان دقت مخاطبان در ارزیابی صحت اخبار کاهش پیدا میکند. از این رو رسانهها باید به صورت فعال در فضای مجازی حضور داشته باشند و به شایعات و شبهات پاسخ دهند.
تعامل بیشتر مسئولان با رسانهها
این دکترای ارتباطات همچنین بر ضرورت تعامل بیشتر مسئولان با رسانهها تاکید کرد و گفت: در شرایط بحران، دستگاههای اجرایی و نهادهای مسئول باید مسیرهای ارتباطی روشن و مشخصی برای خبرنگاران تعریف کنند. تعیین سخنگوی رسمی، پاسخگویی سریع و ارائه اطلاعات در چارچوب مصالح ملی از جمله اقداماتی است که میتواند از سردرگمی رسانهها جلوگیری کند.
ویژگیهای خبرنگار بحران
وی گفت: خبرنگاری بحران یکی از زیرمجموعههای حرفه روزنامهنگاری بوده که اگرچه یکی از مشاغل پرخطر به شمار میرود، اما ضریب خطرپذیری آن در بحرانها و شرایط غیرطبیعی و پرحادثه به مراتب بسیار بیشتر شده و شاید به همین دلیل است که جای کارکرد حرفهای در این عرصه در رسانههای داخلی کاملا محسوس است.
تقیزاده با اشاره به اینکه میتوان ویژگیهای خبرنگاری بحران را به ۲ مولفه آمادگیهای جسمی و روحی تقسیمبندی کرد؛ تاکید کرد: به گونهای که در شاخصه نخست فرد باید توان تحمل شرایط و موقعیتهای سخت را داشته باشد؛ توانایی قرار گرفتن در کنار افرادی مختلف همچون مصیبت دیدهها، آسیب دیدگان، خانوادههای داغدار، مجروحان، از زیر آوار در آمدگان، آوارگان جنگ و موارد اینچنینی داشته باشد.
وی با اشاره به اینکه رسانه بر اساس ساختار کلاسیک و اولیه خود وظیفه اطلاع رسانی و آگاهی بخشی در جامعه را بر عهده دارد؛ تاکید کرد: پیشبینی بروز یک بحران حتی بحرانهای طبیعی و برنامهریزی در راستای اطلاعرسانی از احتمال وقوع آن از وظایف مهم یک رسانه است که نیاز به آموزش، تمرین و اطلاع از چگونگی رخداد یک بحران دارد.
لینک کوتاه: https://khabarnegaranvaresane.ir/?p=24137
About Author
