خبرنگاران دفاع مقدس؛ روایتگران فراموش‌شده
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خبرنگاران و رسانه و به نقل از دیدارنیوز؛ در هفته دفاع مقدس، در کنار گرامی‌داشت یاد و نام شهدای والامقام و ادای احترام به جانبازان و ایثارگرانی که یادگاران ارزشمند آن دوران هستند، شایسته است از کسانی نیز یاد کنیم که در سخت‌ترین و پرخطرترین شرایط، روایتگر ایثار، فداکاری و حماسه رزمندگان بودند؛ خبرنگاران و عوامل رسانه‌ای هشت سال دفاع مقدس.
این افراد در روز‌هایی که حضور در جبهه‌ها با خطرات فراوان همراه بود، دوربین، ضبط صوت و قلم خود را به سلاحی برای ثبت حقیقت تبدیل کردند. آنان در خط مقدم حضور می‌یافتند، صحنه‌های ایثار و مقاومت رزمندگان را ثبت می‌کردند و با گزارش‌های رادیویی و تلویزیونی، گوشه‌هایی از حماسه‌ای بزرگ را به مردم منتقل می‌کردند. بسیاری از این خبرنگاران و عوامل رسانه‌ای، خود ایثارگر بودند و روایتشان نه از پشت میز‌های اداری، بلکه از دل میدان و در متن حوادث شکل می‌گرفت.
یادمان نرفته است که با درخواست صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران از همین صداوسیمای مرکز گیلان، گروه‌های تلویزیونی و رادیویی به جبهه‌ها اعزام می‌شدند؛ گروه‌هایی که در کنار رزمندگان حضور پیدا می‌کردند و با تحمل دشواری‌ها و خطرات، راوی ایثار و فداکاری آنان بودند. تصاویر و صدا‌هایی که امروز می‌توانست بخشی ارزشمند از تاریخ رسانه‌ای و اجتماعی گیلان و دفاع مقدس باشد.
سال گذشته نیز در هفته دفاع مقدس، طی گزارشی یادآور شدم که خبرنگاران و عوامل رسانه‌ای ایثارگر آن دوران شایسته تقدیر و توجه هستند؛ اما متأسفانه در گذر سال‌ها، بخشی از این میراث ارزشمند به فراموشی سپرده شده است. تأسف‌بارتر اینکه بسیاری از صدا‌ها و تصاویر به‌جامانده از آن دوران، با فاصله گرفتن از عصر آنالوگ و در جریان تغییر و تحولات آرشیوی، از دسترس خارج یا حذف شده‌اند؛ در حالی که این آثار، فقط چند نوار صوتی و تصویری نیستند، بلکه بخشی از حافظه تاریخی مردم گیلان و سندی از حضور رسانه در هشت سال دفاع مقدس به شمار می‌روند.
از سوی دیگر، نام بسیاری از کسانی که خالصانه و صادقانه روایتگر جهاد، ایثار و شهادت بودند نیز آن‌گونه که شایسته است ثبت و معرفی نشده است. کسانی که بدون هیاهو، در روز‌های سخت به جبهه رفتند، خطر کردند، گزارش تهیه کردند و آنچه را می‌دیدند برای مردم روایت کردند، امروز نباید در حاشیه تاریخ قرار بگیرند.
نگرانی دیگر، نحوه بازخوانی تاریخ رسانه‌ای دفاع مقدس در سال‌های اخیر است. گاه به جای آنکه سراغ نقش‌آفرینان اصلی و شاهدان عینی آن دوران برویم، روایت‌هایی از سوی افرادی مطرح شده که اساساً در آن مقطع نقشی در عرصه دفاع مقدس یا پوشش رسانه‌ای جبهه‌ها نداشته‌اند. طبیعی است که چنین رویکردی می‌تواند جایگاه واقعی پیشکسوتان و خبرنگاران آن سال‌ها را تحت‌الشعاع قرار دهد و در نهایت، تصویری ناقص از تاریخ رسانه‌ای دفاع مقدس بر جای بگذارد. تاریخ را نمی‌توان با حذف نام‌ها و فراموش کردن نقش‌آفرینان واقعی کامل روایت کرد.
ضروری است صداوسیمای مرکز گیلان و دیگر نهاد‌های متولی فرهنگ و رسانه، پیش از آنکه دیر شود، نسبت به شناسایی خبرنگاران، تصویربرداران، صدابرداران، گزارشگران، تهیه‌کنندگان و سایر عوامل رسانه‌ای دوران دفاع مقدس اقدام کنند؛ خاطرات آنان را ثبت کنند، اسناد و آثار باقی‌مانده را گردآوری و حفظ کنند و آرشیو‌های موجود را با دقت بازبینی و احیا نمایند.
نسل امروز حق دارد بداند چه کسانی در آن روز‌های دشوار، روایتگر حماسه‌های رزمندگان بودند و چه کسانی برای ثبت آن لحظات، خطر حضور در جبهه را پذیرفتند و حتی شهید و یا جانباز شدند. هفته دفاع مقدس تنها فرصتی برای یادآوری شهدا و ایثارگران نیست؛ فرصتی است برای بازخوانی صادقانه تاریخ و ادای دین به همه کسانی که در شکل‌گیری و ثبت این تاریخ نقش داشتند. اگر امروز نام و تصویر بسیاری از آن خبرنگاران در حافظه عمومی کمرنگ شده است، هنوز فرصت برای جبران وجود دارد؛ مشروط بر آنکه روایت تاریخ را به صاحبان واقعی آن بسپاریم و اجازه ندهیم گرد فراموشی، نام و آثار روایتگران صادق دفاع مقدس را نیز در خود محو کند.
این مصاحبه پس از عملیات والفجر ۸ و تصرف منطقهٔ فاو انجام شد. محل مصاحبه در محدودهٔ فاو و در خط مقدم منطقه قرار داشت؛ پشت سر ما، جزیرهٔ بوبیان کویت دیده می‌شود. شرایط منطقه کاملاً جنگی و حملات هوایی و آتش دشمن بسیار شدید بود. مصاحبه در فضای باز آغاز شد و گفت‌و‌گو در حال انجام بود که ناگهان یک فروند بالگرد عراقی در آسمان منطقه ظاهر شد و بر فراز محل مصاحبه قرار گرفت. با مشاهدهٔ بالگرد و به دلیل احتمال تیراندازی یا حمله، ادامهٔ مصاحبه در فضای باز امکان‌پذیر نبود. به همین دلیل، ناچار شدم به داخل سنگر پناه ببرم و گفت‌و‌گو را همان‌جا ادامه دهم.
پس از ورود به سنگر نیز شرایط آرام نشد. صدای انفجار‌های پی‌درپی از اطراف به گوش می‌رسید و گاهی شدت انفجار به اندازه‌ای بود که صدای مصاحبه‌شونده در هنگام ضبط کاملاً تحت تأثیر قرار می‌گرفت و برای لحظاتی در میان صدای انفجار‌ها شنیده نمی‌شد. آنچه در این تصویر اهمیت دارد، فقط محتوای گفت‌و‌گو نیست؛ بلکه شرایطی است که مصاحبه در آن ثبت شده است. به همین دلیل، این بخش از مصاحبه را می‌توان نمونه‌ای از ثبت مستقیم فضای جبهه در روز‌های پس از فتح فاو دانست؛ جایی که شرایط میدان نبرد، نه در بازسازی یا روایت بعدی، بلکه هم‌زمان با انجام مصاحبه در صدا حضور دارد.
سیدمحمد جعفرنژاد
فعال رسانه‌ای و یکی از خبرنگاران هشت سال دفاع مقدس
لینک کوتاه: https://khabarnegaranvaresane.ir/?p=27060
About Author
